Cách sử dụng, bảo quản nước sạch an toàn tại hộ gia đình

Tiếp cận được nguồn nước sạch mới chỉ là điều kiện cần, việc lưu trữ và sử dụng nước đúng quy chuẩn tại nhà mới là điều kiện đủ để bảo vệ sức khỏe toàn diện. Nhiều thói quen chủ quan trong việc bảo quản nước sinh hoạt hằng ngày vô tình lại biến nguồn nước sạch thành nơi tái nhiễm khuẩn nguy hiểm.

Việc tuân thủ các quy định và hướng dẫn của Bộ Y tế về an toàn nước hộ gia đình là giải pháp thiết thực để ngăn ngừa nguy cơ bệnh tật.

1. Tiêu chuẩn và nguyên tắc lựa chọn nguồn nước sạch

Theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-1:2024/BYT do Bộ Y tế ban hành, nước sạch sử dụng cho mục đích sinh hoạt và ăn uống phải đáp ứng các chỉ số an toàn nghiêm ngặt về cảm quan, hóa lý và vi sinh vật. Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia này quy định mức giới hạn các thông số chất lượng đối với nước sạch sử dụng cho mục đích sinh hoạt.

Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia này không áp dụng đối với nước uống trực tiếp tại vòi, nước khoáng thiên nhiên đóng chai và nước uống đóng chai được sử dụng với mục đích giải khát, nước sản xuất ra từ các bình lọc nước, hệ thống lọc nước và các loại nước không dùng cho mục đích sinh hoạt.

Nước sạch đạt chuẩn phải trong suốt, không màu, không có mùi vị lạ và không chứa các vi khuẩn gây bệnh hay nồng độ kim loại nặng vượt mức cho phép.

Đối với các hộ gia đình, nguồn nước ưu tiên là nước từ hệ thống cấp nước tập trung đã qua xử lý của nhà máy. Trong trường hợp sử dụng nguồn nước tự khai thác như nước giếng khoan, giếng đào hoặc nước mưa, gia đình cần trang bị hệ thống lọc phù hợp và chủ động kiểm tra chất lượng nước định kỳ tại các cơ sở y tế có thẩm quyền.

2. Cách bảo quản nước sạch đúng quy chuẩn tại hộ gia đình

Trong quá trình lưu trữ, nếu dụng cụ chứa nước không đảm bảo vệ sinh, nước sạch rất dễ bị bẩn trở lại do vi khuẩn, bụi bẩn và sự xâm nhập của côn trùng. Bộ Y tế khuyến cáo các hộ gia đình thực hiện các bước bảo quản sau:

• Lựa chọn dụng cụ chứa nước phù hợp: Bể chứa, téc nước inox, bồn nhựa hoặc can chứa nước phải làm từ vật liệu an toàn, không bị thôi nhiễm chất độc hại vào nước. Sử dụng loại nhựa bền hoặc thùng chứa đạt chuẩn an toàn dành riêng cho việc trữ nước. Tránh dùng các loại thùng từng chứa hóa chất, nhiên liệu hoặc các sản phẩm phi thực phẩm. Dụng cụ chứa nước cần có nắp đậy kín để ngăn bụi bẩn, rác và không cho muỗi vào đẻ trứng.
• Vệ sinh thiết bị chứa nước định kỳ: Thau rửa bể ngầm, bồn chứa và can đựng nước từ 3 - 6 tháng/lần. Đối với các dụng cụ chứa nước nhỏ dùng hằng ngày, nên rửa sạch thường xuyên trước khi lấy nước mới.
• Vị trí đặt dụng cụ chứa nước: Bồn chứa và bể nước cần đặt ở nơi khô ráo, sạch sẽ, cách xa khu vực chăn nuôi, nhà tiêu, rãnh thoát nước thải hoặc nơi chứa hóa chất tối thiểu 10 m để tránh nguy cơ thẩm thấu chất ô nhiễm.

3. Hướng dẫn sử dụng nước an toàn trong sinh hoạt và ăn uống

Để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho sức khỏe của các thành viên trong gia đình, việc sử dụng nước hằng ngày cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Ăn chín, uống sôi: Luôn đun sôi nước trước khi uống trực tiếp. Đun sôi nước giúp tiêu diệt các vi khuẩn, virus và ký sinh trùng gây bệnh đường ruột.
• Bảo quản nước uống sau khi đun sôi: Nước đã đun sôi nên chứa trong bình sạch có nắp đậy và vòi xả. Tránh đụng tay trực tiếp hoặc dùng ca múc chung vào bình nước. Theo khuyến cáo y tế, nước đun sôi nên sử dụng hết trong vòng 24 - 36 giờ, không nên tích tụ quá lâu vì nước có thể bị tái nhiễm khuẩn từ môi trường.
• Sử dụng và bảo trì thiết bị lọc nước: Cần lưu ý rằng các quy chuẩn chung về nước sinh hoạt quy định chất lượng nước cấp đầu vào chứ không áp dụng trực tiếp cho nước uống tại vòi sau lọc. Do đó, khi sử dụng máy lọc nước gia đình, người dân nên lựa chọn các thiết bị đạt chứng nhận chất lượng nước uống trực tiếp theo QCVN và theo dõi thay thế các lõi lọc định kỳ theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.
• Giữ vệ sinh khu vực lấy nước: Tay cắm vòi nước, ca múc và khu vực xung quanh nơi lấy nước uống phải luôn giữ sạch sẽ, khô ráo.