Gửi bình luận
Nghị định mới cho phép thỏa thuận đặc thù về lương, thưởng, quyền sở hữu trí tuệ và phân chia lợi ích với chuyên gia dữ liệu.
Chính phủ ban hành Nghị định số 386/2026/NĐ-CP quy định cơ chế đột phá phát triển hoạt động sáng tạo, khai thác dữ liệu quốc gia, trong đó có các chính sách thu hút chuyên gia, tài năng trẻ và cơ chế thỏa thuận đặc thù về thu nhập, quyền sở hữu trí tuệ.
Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng thay mặt Chính phủ ký ban hành Nghị định số 386/2026/NĐ-CP ngày 12/10/2026 quy định cơ chế đột phá phát triển hoạt động sáng tạo, khai thác dữ liệu quốc gia và hoạt động sáng tạo, khai thác dữ liệu tại Trung tâm Sáng tạo, khai thác dữ liệu thuộc Trung tâm Dữ liệu quốc gia.
Nghị định gồm 5 chương, 54 điều, quy định các cơ chế thu hút chuyên gia, tài năng trẻ và sáng kiến đột phá; tiếp cận, khai thác dữ liệu; tài chính, đầu tư mạo hiểm; phát triển không gian đổi mới sáng tạo dữ liệu, sản phẩm, dịch vụ dữ liệu và kinh tế dữ liệu.
Đối tượng áp dụng gồm Trung tâm Sáng tạo, khai thác dữ liệu thuộc Trung tâm Dữ liệu quốc gia và các cơ quan, tổ chức, cá nhân Việt Nam, nước ngoài có liên quan đến hoạt động đổi mới sáng tạo, khai thác dữ liệu tại Việt Nam.
Theo Điều 5 của Nghị định, chuyên gia dữ liệu là người có trình độ chuyên môn, kinh nghiệm, công trình, sản phẩm, giải pháp, sáng chế, kết quả nghiên cứu hoặc thành tích được cơ quan, tổ chức có thẩm quyền, tổ chức nghề nghiệp, cơ sở nghiên cứu, đào tạo hoặc doanh nghiệp công nghệ uy tín xác nhận trong các lĩnh vực dữ liệu, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, an ninh dữ liệu và lĩnh vực liên quan.
Tài năng trẻ là công dân Việt Nam từ đủ 16 đến 35 tuổi tính đến năm được phát hiện, tuyển chọn, tôn vinh, có thành tích, giải thưởng uy tín cấp quốc gia, quốc tế hoặc có công trình, sản phẩm, sáng kiến, dự án khởi nghiệp sáng tạo tiềm năng trong lĩnh vực dữ liệu và công nghệ liên quan.
Bộ trưởng Bộ Công an quyết định tiêu chuẩn, điều kiện cụ thể để xác định chuyên gia, nhà khoa học, nhà sáng chế, cá nhân có tài năng và tài năng trẻ trong hoạt động đổi mới sáng tạo, khai thác dữ liệu thuộc phạm vi quản lý. Các tiêu chí bao gồm thành tích, giải thưởng, chứng nhận chuyên môn; công trình khoa học, sáng chế, sản phẩm đã được ứng dụng hoặc thương mại hóa; kinh nghiệm triển khai dự án và trình độ chuyên môn phù hợp.
Nhà nước thực hiện cơ chế đặc thù để thu hút, trọng dụng chuyên gia, tài năng trẻ trong và ngoài nước tham gia nghiên cứu, phát triển, phân tích, quản trị, chia sẻ và khai thác dữ liệu phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Nghị định quy định chuyên gia, tài năng trẻ từ đủ 18 tuổi có thể được tuyển dụng, tiếp nhận hoặc ký hợp đồng trên cơ sở năng lực, sản phẩm, kết quả nghiên cứu, bài báo khoa học, giải pháp đã ứng dụng thực tiễn và kết quả đánh giá hồ sơ theo tiêu chí công khai.
Nhóm đối tượng này có thể được hưởng thù lao, tiền thưởng, mức hỗ trợ tăng thêm và các quyền lợi vật chất, phi vật chất tương xứng với trình độ, năng lực, đóng góp và hiệu quả công việc. Đồng thời, họ có thể được giao chủ trì hoặc tham gia đồng thời nhiều nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và dự án dữ liệu quan trọng.
Đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi, nghị định quy định cơ chế phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng, ươm tạo, hỗ trợ nghiên cứu, thử nghiệm và phát triển tài năng.
Đáng chú ý, cơ quan, tổ chức được áp dụng cơ chế thỏa thuận đặc thù với chuyên gia, tài năng trẻ về tiền lương, tiền thưởng, quyền sở hữu trí tuệ, quyền khai thác kết quả nghiên cứu và phân chia lợi ích từ sản phẩm, dịch vụ, sáng kiến, giá trị gia tăng tạo ra. Việc thỏa thuận phải bảo đảm công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, tổ chức sử dụng và người lao động.
Thu nhập được xác định căn cứ hiệu quả nhiệm vụ, vị trí đảm nhiệm, sản phẩm tạo ra, mức độ đóng góp và kết quả đầu ra. Người đứng đầu cơ quan, tổ chức có thẩm quyền phê duyệt mức thu nhập, tiền thưởng và tỷ lệ phân chia lợi ích theo quy định. Kinh phí chi trả được lấy từ ngân sách nhà nước theo nhiệm vụ được giao, nguồn thu hợp pháp của đơn vị hoặc nguồn xã hội hóa, tài trợ, viện trợ.
Chuyên gia, tài năng trẻ còn được hưởng các ưu đãi tốt nhất về thuế thu nhập cá nhân theo pháp luật về thuế, áp dụng quy định miễn thuế tương tự chính sách tài chính dành cho Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.
Để bảo đảm hiệu quả, người được hưởng ưu đãi phải cam kết về nhiệm vụ, sản phẩm, kết quả đầu ra và tiến độ thực hiện. Cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp có trách nhiệm đánh giá định kỳ kết quả công việc; việc điều chỉnh hoặc thu hồi ưu đãi được thực hiện khi không đáp ứng điều kiện, vi phạm nghĩa vụ hoặc có hành vi gian lận.
Tuy nhiên, nghị định quy định không thu hồi ưu đãi đối với rủi ro khách quan đã được nhận diện, báo cáo, xử lý đúng quy trình và các thử nghiệm thất bại nằm trong phạm vi rủi ro được chấp nhận của hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.