Hệ thống quy định mới về định giá đất bắt đầu áp dụng từ tháng 7/2026 nhằm minh bạch hóa thị trường, bãi bỏ khung giá đất cũ và tháo gỡ các vướng mắc về dữ liệu giao dịch thực tế.
Việc triển khai đồng bộ các quy định mới về định giá đất theo Luật Đất đai 2024 đang mở ra cơ hội nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác nguồn lực đất đai theo cơ chế thị trường. Đây là bước chuyển ngoặt quan trọng nhằm đưa giá đất do Nhà nước quy định tiệm cận với giá trị thực tế, đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn về tài chính đất đai đã tồn tại nhiều năm qua.

Tại tọa đàm khoa học “Thẩm định giá gắn với quản lý, sử dụng đất đai - Thực trạng và giải pháp” diễn ra ngày 7/7 tại Khánh Hòa, các chuyên gia nhận định hệ thống chính sách về đất đai đã có những đổi mới mang tính đột phá. Đặc biệt, Luật Đất đai năm 2024 và Luật Giá năm 2023 cùng các văn bản hướng dẫn như Nghị định số 71/2024/NĐ-CP, Nghị định số 49/2026/NĐ-CP đã tạo hành lang pháp lý minh bạch hơn.
Theo Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Bùi Quốc Dũng, đất đai là nguồn lực đặc biệt của quốc gia và là tài sản công có giá trị lớn nhất. Từ ngày 01/07/2026, nhiều quy định mới sẽ được triển khai đồng bộ, trong đó việc bãi bỏ khung giá đất và chuyển sang xây dựng bảng giá đất hằng năm là thay đổi cốt lõi. Cơ chế này giúp giá đất điều chỉnh linh hoạt, phù hợp với từng loại hình và địa phương, đặc biệt tại các khu vực đang phát triển nhanh như miền Trung - Tây Nguyên.
Ông Võ Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), nhấn mạnh rằng việc bãi bỏ khung giá đất là bước đi quan trọng để từng bước đưa giá Nhà nước quy định theo sát diễn biến thị trường, giảm thiểu sự chênh lệch gây thất thoát ngân sách.
Mặc dù khung pháp lý đã hoàn thiện, hoạt động thẩm định giá trên thực tế vẫn đối mặt với nhiều rào cản. Một trong những vướng mắc lớn nhất là nguồn dữ liệu thị trường chưa đầy đủ và thiếu độ tin cậy. Nhiều giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất hiện nay vẫn kê khai giá trị thấp hơn thực tế nhằm giảm nghĩa vụ thuế, khiến cơ quan chức năng khó xác định giá trị thật của đất đai.
Ông Phạm Văn Bình, Phó Cục trưởng Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính), cho rằng tính đa dạng và phức tạp của bất động sản khiến việc thẩm định trở nên khó khăn. Không có hai tài sản nào hoàn toàn giống nhau về vị trí, quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật hay tiềm năng phát triển. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ các dự án đầu tư và công tác quản lý tài sản công.
Tại khu vực Gia Lai, ông Cao Thanh Thương, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh này, cho biết khâu thu thập thông tin là khó khăn nhất. Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, địa bàn tỉnh rộng lớn với sự phân hóa mạnh giữa khu vực đô thị và miền núi, khiến việc xây dựng cơ sở dữ liệu giá đất gặp nhiều trở ngại.
Để nâng cao chất lượng định giá đất, Kiểm toán Nhà nước khu vực VIII kiến nghị cần tiếp tục hoàn thiện các hướng dẫn chuyên môn, đặc biệt đối với những dự án có tính chất đặc thù hoặc có thời điểm xác định giá cách xa thời điểm thực hiện. Sự kết nối và chia sẻ thông tin giữa các cơ quan quản lý đất đai, tài chính, thuế và xây dựng là yếu tố then chốt để giảm thời gian kiểm chứng dữ liệu.
Số liệu từ Kiểm toán Nhà nước cho thấy, trong 3 năm qua đã có 10 cuộc kiểm toán về xác định giá đất tại 6 tỉnh, thành phố. Những sai sót phát hiện được mang tính hệ thống, thường xuất phát từ nhận thức chưa thống nhất hoặc quy định pháp luật còn những điểm chưa cụ thể. Việc tăng cường chia sẻ cơ sở dữ liệu quốc gia về giá đất được xem là giải pháp cấp bách để tạo ra một thị trường minh bạch và công bằng cho cả Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.