Lạng lách, chèn ép xe khác: Không thể coi là chuyện va chạm giao thông

Liên quan đến vụ tai nạn liên hoàn trên cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ vào ngày 15/9, Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) đã có thông tin ban đầu. 

Theo đó, hồi 13h31 ngày 15/9, tại km201+000 tuyến cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ - Ninh Bình (hướng Hà Nội đi Ninh Bình) thuộc địa phận thôn An Duyên, xã Phú Xuyên, Hà Nội xảy ra vụ tai nạn giao thông giữa 3 xe ô tô (1 xe khách và 2 xe con). Vụ tai nạn khiến 2 người bị thương, 3 xe hư hỏng.

Thời điểm xảy ra tai nạn trời mưa, đường trơn, xe khách biển số 35H126.xx đã đâm từ phía sau vào 2 xe con đang dừng phía trước. Qua xác minh nhanh tại hiện trường từ dữ liệu camera hành trình trên phương tiện (xe con biển số 29E 303.xx), Đội CSGT đường bộ cao tốc 3, Phòng 6, Cục Cảnh sát giao thông xác định trước khi xảy ra vụ tai nạn đã xuất hiện vụ việc xe con biển số 30L 268.xx (xe nhãn hiệu Lexus - PV) có dấu hiệu lạng lách, chèn ép và dừng xe trên đường cao tốc (tại làn đường sát dải phân cách giữa đường), cản trở xe con biển số 29E 303.xx. 

Đây là vụ việc có dấu hiệu tội phạm theo quy định của pháp luật.

Đội CSGT đường bộ cao tốc số 3 đã chuyển giao toàn bộ hồ sơ tang vật phương tiện liên quan đến vụ việc cho Công an xã Phú Xuyên (Hà Nội) thụ lý theo thẩm quyền.

Về vụ việc này, theo quan điểm của Tiến sĩ, Luật sư Đặng Văn Cường (Đoàn Luật sư TP Hà Nội), việc cơ quan chức năng chuyển hồ sơ vụ tài xế xe Lexus lạng lách, chèn ép, cản trở phương tiện khác trên cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ cho cơ quan công an để tiếp tục xác minh, điều tra là cần thiết và phù hợp với tính chất, mức độ nguy hiểm của vụ việc.

Luật sư Cường cho hay, nếu những hình ảnh từ camera hành trình phản ánh đúng diễn biến thực tế thì đây không đơn thuần là một tình huống giao thông thiếu quan sát hay một vụ va chạm thông thường.

Hành vi cố ý lạng lách, đánh võng, chèn ép phương tiện khác và dừng xe để cản trở phương tiện đang lưu thông trên đường cao tốc là hành vi đặc biệt nguy hiểm, trực tiếp tạo ra nguy cơ tai nạn cho chính người điều khiển phương tiện và tất cả những người đang tham gia giao thông xung quanh. Lạng lách, đánh võng, chèn ép phương tiện là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm.

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 quy định rất rõ các hành vi bị nghiêm cấm, trong đó có điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ lạng lách, đánh võng, rú ga liên tục và cản trở người, phương tiện tham gia giao thông trên đường bộ.

Đối với đường cao tốc, yêu cầu bảo đảm an toàn còn nghiêm ngặt hơn. Luật quy định người điều khiển phương tiện phải tuân thủ những quy tắc giao thông đặc thù; việc dừng, đỗ chỉ được thực hiện tại nơi quy định. Trường hợp gặp sự cố kỹ thuật hoặc bất khả kháng buộc phải dừng thì phải dừng ở làn dừng khẩn cấp cùng chiều, bật đèn khẩn cấp; nếu phương tiện không thể di chuyển vào làn dừng khẩn cấp thì phải có tín hiệu cảnh báo và đặt cảnh báo phía sau theo quy định.

Bởi vậy, nếu một người không gặp sự cố, không rơi vào tình huống bất khả kháng nhưng cố ý điều khiển xe lạng lách, chèn ép phương tiện khác rồi dừng xe trên làn đường đang lưu thông để cản trở phương tiện phía sau, thì đây là hành vi có tính chất rất nguy hiểm và cần phải được xử lý nghiêm.

Điều đáng nói là trên đường cao tốc, chỉ một thao tác đánh lái bất ngờ, một lần phanh gấp hoặc một lần dừng xe không đúng quy định cũng có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền. Phương tiện phía sau đang chạy với tốc độ cao có thể không đủ khoảng cách và thời gian để xử lý. Một hành vi tưởng như chỉ nhằm "dằn mặt" hoặc "tranh đường" giữa hai người lái xe hoàn toàn có thể biến thành một vụ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng.

Ông Cường bày tỏ, vụ việc này cần làm rõ dấu hiệu tội phạm, không chỉ xử phạt hành chính. Công an tiếp nhận hồ sơ để điều tra là cần thiết, bởi muốn xác định trách nhiệm hình sự thì không thể chỉ nhìn vào một khoảnh khắc va chạm cuối cùng mà phải phục dựng toàn bộ diễn biến trước, trong và sau khi tai nạn xảy ra.

Cần làm rõ chiếc xe Lexus đã thực hiện những hành vi gì; trong thời gian bao lâu; tốc độ của phương tiện; khoảng cách giữa các xe; có chuyển làn liên tục hay không; có cố tình ép xe khác vào vị trí nguy hiểm hay không; có phanh hoặc dừng xe đột ngột hay không; người điều khiển có nhận thức được nguy cơ tai nạn nhưng vẫn thực hiện hành vi hay không. Đồng thời, phải xác định hậu quả cụ thể về người và tài sản.

Theo Điều 260 Bộ luật Hình sự, người tham gia giao thông đường bộ vi phạm quy định về an toàn giao thông và gây hậu quả thuộc các trường hợp luật định có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ.

Trong đó, đáng chú ý là trường hợp làm chết người; gây thương tích cho một người với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên; gây thương tích cho từ hai người trở lên với tổng tỷ lệ theo mức luật định; hoặc gây thiệt hại về tài sản từ 100 triệu đồng trở lên. Như vậy, nếu kết quả điều tra xác định hành vi vi phạm của người điều khiển xe Lexus là nguyên nhân dẫn đến hậu quả thuộc các trường hợp quy định tại Điều 260 thì hoàn toàn có căn cứ để xem xét trách nhiệm hình sự về tội danh này.

Một hướng pháp lý khác cũng có thế được cơ quan điều tra xem xét là Điều 261 Bộ luật Hình sự về tội cản trở giao thông đường bộ. Tuy nhiên, cần thận trọng khi áp dụng điều luật này. Điều 261 quy định những nhóm hành vi cản trở giao thông cụ thể như đặt, để, đổ trái phép vật liệu, chướng ngại vật; sử dụng trái phép phần đường xe chạy; hoặc các hành vi thuộc phạm vi điều luật gây thiệt hại cho người khác. Điều luật cũng quy định tình tiết định khung liên quan đến việc thực hiện hành vi tại đường cao tốc.