Gửi bình luận
Lập hội nhóm trên mạng xã hội, người quản trị phải chịu trách nhiệm với nội dung và những hệ quả phát sinh.
Mạng xã hội thời gian gần đây xuất hiện hội nhóm “Con ghét bố mẹ”, nơi nhiều trẻ chia sẻ mâu thuẫn, tổn thương và những vấn đề khó nói trong gia đình. Nhiều ý kiến cho rằng bên cạnh nhu cầu tìm kiếm sự đồng cảm, các nhóm này cũng tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để đăng tải nội dung kích động, xúi giục trẻ chống đối gia đình hoặc tạo cơ hội cho người lạ tiếp cận, dụ dỗ trẻ vị thành niên.
Trao đổi với PV Báo Sức khỏe & Đời sống, Thạc sĩ, Luật sư Hoàng Thị Hương Giang (Đoàn luật sư TP Hà Nội) cho rằng, một bộ phận trẻ em hiện chưa nhận được sự quan tâm, sẻ chia và đồng hành cần thiết từ cha mẹ. Áp lực mưu sinh khiến nhiều phụ huynh ít có thời gian lắng nghe con; trong khi một số người đặt kỳ vọng quá lớn nhưng chưa thực sự quan tâm đến năng lực, sở thích và nguyện vọng của trẻ. Khoảng cách này có thể khiến các em cảm thấy áp lực, cô đơn ngay trong gia đình.
Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển, những hội nhóm như “Con ghét bố mẹ” có thể trở thành nơi trẻ giãi bày tâm sự, tìm kiếm sự đồng cảm và kết nối với những người có hoàn cảnh tương tự. Vì vậy, cần nhìn nhận hiện tượng này thận trọng, không chỉ dựa vào tên nhóm để đánh giá hay quy chụp thành viên.
Đáng lo ngại là phản ứng thiếu tôn trọng từ một bộ phận người lớn, như mạt sát, quy kết trẻ “bất hiếu”, “vô ơn”. Cách ứng xử này có thể xâm phạm danh dự, nhân phẩm của người khác, đồng thời khiến trẻ tổn thương, thu mình và ngần ngại tìm kiếm sự giúp đỡ.
Về pháp lý, Luật sư Hoàng Thị Hương Giang cho biết, theo Điều 34 Luật Trẻ em, trẻ có quyền bày tỏ ý kiến, nguyện vọng và được lắng nghe; Điều 21 quy định quyền được bảo vệ đời sống riêng tư, danh dự, nhân phẩm. Do đó, việc trẻ kể lại mâu thuẫn gia đình, phản ánh bị đánh đập, xúc phạm hoặc tìm kiếm sự hỗ trợ không mặc nhiên là hành vi vi phạm pháp luật. Bổn phận kính trọng cha mẹ không đồng nghĩa với việc trẻ phải im lặng trước bạo lực, xâm hại hoặc sự thờ ơ với cảm xúc, mong muốn của mình.
Tuy nhiên, các hội nhóm có nhiều trẻ đang chịu tổn thương cần được quản trị có trách nhiệm. Nếu xuất hiện hành vi khuyến khích làm nhục người khác, kích động bạo lực, công khai trái phép thông tin riêng tư hoặc lợi dụng nhóm để tiếp cận, dụ dỗ, xâm hại trẻ em, cần xác minh và xử lý theo tính chất, mức độ hành vi và quy định pháp luật.
Hướng xử lý phù hợp là kịp thời ngăn chặn nội dung nguy hiểm, bảo vệ trẻ có dấu hiệu bị xâm hại, đồng thời tạo điều kiện để các em trình bày khó khăn và tiếp cận hỗ trợ. Về lâu dài, cha mẹ cần dành thời gian lắng nghe, tôn trọng cảm xúc và đồng hành cùng con. Việc vội vàng kết luận trẻ “hư hỏng” hay “bất hiếu” có thể khiến những em đang cần giúp đỡ càng khó lên tiếng, dẫn đến những hậu quả khó lường, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng và sức khỏe của các em.
Theo Luật sư Hoàng Thị Hương Giang, để xác định ranh giới giữa việc chia sẻ những tổn thương, mâu thuẫn trong gia đình với hành vi kích động, xúc phạm hoặc xúi giục trẻ làm việc trái pháp luật, cần xem xét cụ thể nội dung, mục đích và cách thức tác động đến trẻ. Không thể chỉ vì một lời tâm sự có phần gay gắt hoặc một hành vi khiến cha mẹ không hài lòng mà quy kết luôn cho trẻ đã có hành vi vi phạm pháp luật.
Khi một đứa trẻ chia sẻ rằng mình buồn vì thường xuyên bị cha mẹ mắng, bị áp đặt trong học tập hoặc chia sẻ việc bị đánh đập và mong muốn được giúp đỡ, điều cần làm trước hết là lắng nghe, tìm hiểu và xác minh câu chuyện. Những chia sẻ như vậy có thể xuất phát từ tổn thương mà trẻ đang phải chịu đựng và nhu cầu tìm kiếm sự quan tâm, đồng cảm. Việc trẻ nói lên cảm xúc, bày tỏ sự không đồng tình với cách ứng xử của cha mẹ không mặc nhiên là hành vi xúc phạm hay chống đối.
Quyền chia sẻ và bày tỏ ý kiến cũng cần được thực hiện trên cơ sở tôn trọng quyền, lợi ích hợp pháp của người khác. Nếu người đăng bài bịa đặt câu chuyện để bôi nhọ, sử dụng lời lẽ lăng mạ, làm nhục hoặc công khai hình ảnh, bí mật đời tư của người khác trái pháp luật thì sẽ phải chịu trách nhiệm pháp lý.
"Điều 34 và Điều 38 Bộ luật Dân sự đã quy định việc bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín và đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình. Theo đó, việc thu thập, lưu giữ, sử dụng, công khai thông tin liên quan đến đời sống riêng tư, bí mật cá nhân về nguyên tắc phải được người có thông tin đồng ý; đối với bí mật gia đình, phải có sự đồng ý của các thành viên gia đình, trừ trường hợp luật có quy định khác. Vì vậy, ngay cả khi câu chuyện được chia sẻ là có thật, người đăng cũng không đương nhiên có quyền công khai mọi thông tin riêng tư của những người liên quan khi chưa được sự đồng ý của họ", Luật sư Hoàng Thị Hương Giang nói.
Bên cạnh những quy định chung tại Bộ luật Dân sự, luật sư cho biết, pháp luật còn có quy định riêng nhằm bảo vệ thông tin của trẻ em. Cụ thể, khoản 11 Điều 6 Luật Trẻ em nghiêm cấm việc công bố, tiết lộ thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân của trẻ mà không được sự đồng ý của cha, mẹ, người giám hộ và của chính trẻ nếu trẻ từ đủ 7 tuổi trở lên. Do đó, việc đăng tải hoặc chia sẻ lại câu chuyện của trẻ, dù xuất phát từ sự quan tâm hay mong muốn giúp đỡ, cũng cần tôn trọng quyền riêng tư của các em, tránh gây thêm tổn thương khi những thông tin này bị công khai, lan truyền trên mạng xã hội.
Việc lợi dụng tâm trạng bức xúc và sự thiếu thốn tình cảm của trẻ, một số người đã có hành vi kích động các em đánh cha mẹ, phá hoại tài sản hoặc tham gia xúc phạm, làm nhục người khác. Khi đó, hành vi cần được xem xét là việc tác động, lôi kéo trẻ thực hiện những việc làm trái pháp luật. Theo quy định hiện nay tại Khoản 5 Điều 6 Luật Trẻ em quy định nghiêm cấm hành vi rủ rê, xúi giục, kích động, lợi dụng, lôi kéo, dụ dỗ, ép buộc trẻ thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác.
Cũng cần nhìn nhận rằng những từ như “thù ghét” hay “chống đối” thường được sử dụng để đánh giá thái độ trong đời sống, nhưng không mặc nhiên trở thành căn cứ để xác định một người vi phạm pháp luật hay không. Việc xử lý phải dựa trên hành vi cụ thể, chứng cứ và quy định pháp luật tương ứng, tránh lấy cảm nhận chủ quan của người lớn làm cơ sở quy kết trẻ.
Luật sư Hoàng Thị Hương Giang cho hay, nếu các đối tượng xấu lợi dụng hội nhóm để tiếp cận, dụ dỗ hoặc xâm hại trẻ em, trách nhiệm pháp lý cần được xem xét trên cơ sở hành vi, mức độ tham gia và lỗi của từng người.
Đối với người đăng bài, bình luận hoặc chia sẻ nội dung, tùy tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả gây ra, người thực hiện có thể bị xử phạt hành chính, phải bồi thường thiệt hại hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Cụ thể, hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác có thể bị phạt từ 10 đến 15 triệu đồng đối với cá nhân, từ 20 đến 30 triệu đồng đối với tổ chức, đồng thời buộc gỡ bỏ nội dung vi phạm theo điểm a khoản 1, điểm a khoản 3 Điều 95 và khoản 3 Điều 4 Nghị định 174/2026/NĐ-CP.
Trường hợp xúi giục, kích động, dụ dỗ trẻ thực hiện hành vi trái pháp luật hoặc xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, cá nhân vi phạm có thể bị phạt từ 10 đến 15 triệu đồng; tổ chức có cùng hành vi chịu mức phạt gấp đôi theo khoản 1 Điều 25 và Điều 6 Nghị định 98/2026/NĐ-CP. Bên cạnh đó, nếu hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín gây thiệt hại, người có trách nhiệm còn phải bồi thường theo Điều 592 Bộ luật Dân sự.
Nếu hành vi xúc phạm hoặc bịa đặt, loan truyền thông tin biết rõ là sai sự thật có đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người thực hiện sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội làm nhục người khác hoặc tội vu khống theo Điều 155, Điều 156 Bộ luật Hình sự. Do đó, dù trực tiếp viết bài hay chỉ bình luận, chia sẻ lại nội dung của người khác vẫn phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình; không thể lấy lý do “chỉ chia sẻ lại” hoặc “nói theo người khác” để mặc nhiên loại trừ trách nhiệm pháp lý.
Đối với quản trị viên, việc lập và điều hành nhóm đi kèm với trách nhiệm quản lý nội dung được đăng tải, bao gồm cả bình luận của thành viên. Khoản 7 Điều 36 Nghị định 147/2024/NĐ-CP quy định việc ngăn chặn, gỡ bỏ nội dung vi phạm phải được thực hiện chậm nhất trong 24 giờ kể từ khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền hoặc chậm nhất trong 48 giờ đối với khiếu nại có căn cứ từ người sử dụng.
Nếu quản trị viên không thực hiện việc ngăn chặn, gỡ bỏ thông tin vi phạm theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền thì có thể bị xử phạt theo điểm k khoản 1 Điều 95 Nghị định 174/2026/NĐ-CP, với mức phạt đối với cá nhân từ 10 đến 15 triệu đồng. Do đó, người quản trị không thể cho rằng nội dung do thành viên đăng tải thì mình hoàn toàn không có trách nhiệm.
Tuy nhiên, cũng cần phân biệt trách nhiệm quản lý nội dung với trách nhiệm đồng phạm. Việc một người là quản trị viên chưa đủ để kết luận họ đồng phạm với đối tượng xâm hại trẻ. Nhưng nếu biết rõ mục đích phạm tội mà vẫn cố ý tổ chức, xúi giục hoặc giúp sức, chẳng hạn như cung cấp thông tin của trẻ, kết nối hay bố trí cuộc gặp để đối tượng thực hiện hành vi xâm hại, thì sẽ bị xem xét trách nhiệm đồng phạm theo Điều 17 Bộ luật Hình sự.
Đối với người trực tiếp tiếp cận, dụ dỗ trẻ, cần làm rõ mục đích, thủ đoạn, độ tuổi của những người liên quan và hành vi thực tế đã xảy ra. Việc làm quen hoặc hẹn gặp chưa đủ để kết luận một người phạm tội. Tuy nhiên, nếu lợi dụng sự thiếu thốn tình cảm, tâm trạng bức xúc hoặc lòng tin của trẻ để thực hiện hành vi xâm hại thì tùy từng trường hợp có thể bị xem xét trách nhiệm đối với hành vi tương ứng.
"Vì vậy, khi phát hiện dấu hiệu trẻ bị dụ dỗ hoặc có nguy cơ bị xâm hại, điều cần làm là kịp thời lưu giữ tin nhắn, đường dẫn, thông tin tài khoản và báo cho cơ quan công an hoặc cơ quan bảo vệ trẻ em để xác minh, can thiệp. Việc bảo vệ trẻ cần được thực hiện ngay khi có nguy cơ, thay vì chờ đến khi hậu quả xảy ra. Trong quá trình đó, cũng cần giữ kín danh tính và thông tin riêng tư, tránh việc công khai câu chuyện để cảnh báo nhưng lại khiến chính các em tiếp tục chịu tổn thương", Luật sư Hoàng Thị Hương Giang hướng dẫn.