Những ưu điểm nổi trội của xăng E10 được bán rộng rãi từ đầu tháng 4

Xăng E10 sẽ được bán rộng rãi từ đầu tháng 4

Theo Thông tư 50/2025 của Bộ Công thương, từ ngày 1/6 năm nay, xăng không chì phải phối trộn, pha chế thành xăng E10 để sử dụng cho động cơ xăng trên toàn quốc; xăng E5 RON92 để sử dụng cho động cơ xăng đến hết ngày 3/12/2030.

Tuy nhiên, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, phải đẩy nhanh lộ trình triển khai xăng sinh học E10 ngay trong tháng 4 năm nay. Yêu cầu này được nêu tại Chỉ thị 09, trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, giá xăng dầu biến động mạnh và bài toán tăng tính tự chủ về nguồn cung trong nước đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Xăng E10 là loại nhiên liệu pha trộn giữa 90% xăng khoáng và 10% ethanol sinh học – một loại cồn có nguồn gốc từ nguyên liệu tái tạo như ngô, mía hoặc sắn. Đây được xem là một giải pháp thay thế thân thiện với môi trường, giúp giảm phát thải khí nhà kính trong ngành giao thông vận tải.

Ethanol có chỉ số Octane rất cao (trên 100), giúp tăng trị số Octane tổng thể của xăng E10. Nhờ đó, quá trình đốt cháy trong buồng đốt diễn ra đều và ổn định hơn, hạn chế hiện tượng kích nổ (gõ máy), nâng cao hiệu suất động cơ.

Thực tế từ tháng 8/2025, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) và Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOil) là 2 doanh nghiệp tiên phong thí điểm bán xăng sinh học E10 tại một số cửa hàng ở TP.HCM, Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ngãi.

Tổng Công ty Dầu Việt Nam (PV OIL) khẳng định đã có bước chuẩn bị sớm khi triển khai thí điểm kinh doanh xăng E10 tại một số địa phương và các đô thị lớn từ năm 2025. Hệ thống gần 100 cửa hàng tham gia thí điểm cho thấy, sản phẩm được thị trường chấp nhận, không phát sinh vấn đề đáng kể trong quá trình sử dụng.

Hiện tại, PV OIL đã được cấp phép 13 địa điểm pha chế trên toàn quốc, trong đó 7 điểm có thể vận hành liên tục với công suất lớn. Tổng công suất pha chế đạt khoảng 300.000 m³/tháng và dự kiến nâng lên 350.000-380.000 m³ vào cuối năm 2026. Doanh nghiệp cũng đang nâng công suất bồn chứa ethanol lên khoảng 40.000 m³.

Ông Đỗ Văn Tuấn - Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam - đánh giá, nhu cầu ethanol phục vụ phối trộn xăng sinh học E10 ước tính khoảng 92.000-100.000 m³/tháng. Với tổng công suất thiết kế của 6 nhà máy sản xuất ethanol đạt sản lượng khoảng 41.000 m³/tháng nhưng trên thực tế chỉ mới có 3 nhà máy vận hành nên sản lượng sản xuất thực tế mới đạt khoảng 25.000 m³/tháng, tương đương 25-27% nhu cầu. Khi huy động tối đa các nhà máy, mức đáp ứng nhu cầu ethanol của cả nước sẽ khoảng 41%.

Theo chuyên gia kinh tế, TS Ngô Trí Long, giữa biến động giá năng lượng toàn cầu, Việt Nam cần một giải pháp vừa giảm phụ thuộc nhập khẩu xăng dầu, vừa cải thiện môi trường theo lộ trình Net Zero 2050. Xăng E10 (pha 10% ethanol sinh học với 90% xăng khoáng) đáp ứng đồng thời hai mục tiêu này.

Cụ thể, giảm phát thải vòng đời: E10 giúp cắt giảm khoảng 3–7% CO₂, góp phần thực hiện cam kết phát thải ròng bằng "0". Hạn chế khí độc, làm không khí sạch hơn phù hợp mục tiêu Net zero. Giảm nhập khẩu xăng dầu. Nếu sử dụng rộng rãi, E10 ước có thể thay thế tương đương khoảng 1 triệu tấn xăng dầu/năm, tăng chủ động về an ninh năng lượng.

Ngoài ra, xăng E10 sẽ kích hoạt kinh tế tuần hoàn nông nghiệp: Tận dụng sắn, ngô, mía làm nguyên liệu ethanol, gia tăng giá trị nông sản, tạo đầu ra ổn định cho nông dân và doanh nghiệp chế biến, lan tỏa lợi ích giữa nông nghiệp – công nghiệp – môi trường.

Sự khác biệt của xăng E10

Theo các chuyên gia, gọi là xăng sinh học vì cồn sinh học ethanol (còn gọi là rượu ngũ cốc hay rượu ethyl, rượu êtylic, công thức hóa học là C2H5OH) dùng để phối trộn xăng được chế biến thông qua quá trình lên men các sản phẩm hữu cơ như tinh bột, cellulose, lignocellulose, thường là từ các loại ngũ cốc như ngô, lúa mì, đậu tương hoặc từ vỏ cây, bã mía...

Ethanol thu được sau quá trình chưng cất ngũ cốc lên men có dạng hỗn hợp gồm nước và ethanol, cần phải tách nước để lấy ethanol khan trước khi trộn với xăng. Cũng có thể dùng ethanol chưa khan nước (hydrous ethanol) nhưng chỉ cho các loại động cơ xe có chế tạo tương thích.

Ethanol được trộn vào xăng có vai trò như một loại phụ gia nhiên liệu pha trộn vào xăng thay phụ gia chì. Ethanol hay chì hoặc các phụ gia khác được trộn vào xăng để tăng chỉ số octane và giúp động cơ có thể hoạt động được tốt hơn, bền hơn.

Xăng được nén ở trong xi-lanh động cơ xe ôtô và xe máy trước khi đốt, xăng càng được nén mạnh thì động cơ càng dễ đạt công suất cao, tuy nhiên nếu nén mạnh quá mà chưa kịp đốt thì xăng có thể tự kích nổ và bốc cháy, gây hại cho động cơ. Chỉ số octane (RON - Research Octane Number) vừa giúp nén xăng tốt hơn vừa giúp tăng khả năng chống tự kích nổ của xăng, do đó ngành công nghiệp xăng luôn tìm kiếm các phụ gia để gia tăng chỉ số octane cho xăng.

Tuy nhiên, ethanol không giống với các phụ gia khác ở chỗ bản thân nó có thể được xem như một loại nhiên liệu, với chỉ số octane lên tới 109 (xăng thông thường chưa trộn phụ gia có chỉ số octane khoảng 70, xăng A92 có RON là 92), về lý thuyết có thể thay thế hoàn toàn xăng thông thường, tuy nhiên động cơ phải được thiết kế phù hợp với loại nhiên liệu này. Tên gọi gasohol cũng dùng để chỉ xăng pha cồn tỉ lệ thấp và không phải là nhiên liệu thay thế. Các hỗn hợp từ E85 trở lên mới được coi là nhiên liệu thay thế.

Hiện tại, xăng sinh học có tỉ lệ ethanol cao nhất là 85%. Các loại xe có thể sử dụng xăng E85 được gọi là flex fuel vehicles (FFVs) – xe nhiên liệu hỗn hợp, hoặc có thể gọi là ôtô nhiên liệu hỗn hợp do các động cơ loại này thường thấy trên ôtô.

Theo TS Lê Hải Hưng, nguyên giảng viên Đại học Bách khoa Hà Nội, khác với xăng không chì thông thường, ethanol được xem là phần nào trung tính với carbon, vì trong quá trình sinh trưởng, cây trồng hấp thụ nhiều CO₂ hơn lượng được thải ra khi sản xuất và đốt cháy nhiên liệu. Điều này giúp bù đắp một phần lượng khí nhà kính phát sinh, tuy nhiên mức độ hiệu quả vẫn là chủ đề còn gây tranh cãi.

Trong mọi trường hợp, sử dụng nhiên liệu sinh học là một xu hướng tất yếu và đặc biệt phù hợp với một nước có nền kinh tế nông nghiệp như Việt Nam. Vì vậy, khi sử dụng xăng E10, người tiêu dùng đã trực tiếp góp phần bảo vệ môi trường và phát triển nền kinh tế nông nghiệp của nước nhà.

Trên thế giới, nhiều nước đã sử dụng xăng sinh học với tỷ lệ phối trộn khác nhau. Dẫn đầu về sử dụng nhiên liệu sinh học là Brazil với nhiên liệu phổ biến là xăng E27 và đặc biệt là đã sử dụng E100 (tức 100% ethanol). Hầu hết ethanol ở Brazil có nguồn gốc từ mía có cường độ phát thải carbon thấp, được hỗ trợ bởi hạ tầng và chính sách ổn định. Trong khi đó, ở Thụy Điển, E85 được dùng cho xe taxi, xe buýt ở Stockholm. Còn tại Mỹ, E10 là tiêu chuẩn toàn quốc, E15 và E85 phổ biến với xe flex-fuel (nhiên liệu linh hoạt).

Hiện nay, xăng E10, E20 và E85 được sử dụng phổ biến tại Thái Lan. Chính phủ hỗ trợ canh tác mía, sắn để sản xuất ethanol.

Các chuyên gia nhận định, với sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nhà sản xuất, việc triển khai xăng E10 hoàn toàn có thể trở thành bước chuyển đổi an toàn, góp phần giảm phát thải và thúc đẩy phát triển năng lượng bền vững tại Việt Nam.