Truy xuất nguồn gốc nông sản không đồng nghĩa với đặc quyền luồng xanh xuất khẩu
Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định hệ thống truy xuất nguồn gốc là công cụ minh bạch dữ liệu, không thay thế các quy định kiểm dịch khắt khe từ thị trường quốc tế.
Tại cuộc họp báo chuyên đề ngày 17/6, đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định việc tham gia Hệ thống truy xuất nguồn gốc quốc gia là điều kiện bắt buộc để chuẩn hóa dữ liệu và minh bạch thị trường. Tuy nhiên, đây không phải là "tấm vé đặc cách" để hàng hóa nông sản mặc định được hưởng cơ chế miễn kiểm tra (luồng xanh) khi xuất khẩu.
Làm rõ cơ chế kiểm soát đối với nông sản xuất khẩu
Vấn đề số hóa và tính pháp lý của hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản đang thu hút sự quan tâm lớn từ các doanh nghiệp và cơ quan thông tấn. Giải đáp thắc mắc về việc liệu tham gia hệ thống có đồng nghĩa với việc được hưởng cơ chế "luồng xanh" hay không, ông Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết đây là cách hiểu chưa đầy đủ.
Theo ông Long, hoạt động xuất khẩu nông sản của Việt Nam hiện nay dựa trên việc tuân thủ pháp luật trong nước, các quy định quốc tế và các nghị định thư đã ký kết với từng thị trường nhập khẩu. Thực tế, trong hệ thống pháp luật hiện hành và các nghị định thư xuất khẩu, không tồn tại khái niệm "luồng xanh" như một cơ chế ưu tiên riêng biệt dành cho sản phẩm đã thực hiện truy xuất nguồn gốc.
Truy xuất nguồn gốc là công cụ minh bạch, không thay thế kiểm dịch
Lãnh đạo Vụ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh rằng truy xuất nguồn gốc chỉ là một trong những công cụ giúp chứng minh sản phẩm được sản xuất theo đúng quy trình, kiểm soát chất lượng và bảo đảm an toàn thực phẩm. Công cụ này không thể thay thế các yêu cầu về kiểm dịch, kiểm nghiệm hay tiêu chuẩn kỹ thuật mà các quốc gia nhập khẩu đang áp dụng.
Trong bối cảnh các thị trường quốc tế ngày càng siết chặt tiêu chuẩn về tính minh bạch, truy xuất nguồn gốc giúp cơ quan quản lý và đối tác theo dõi toàn bộ quá trình từ vùng nguyên liệu, cơ sở sản xuất đến vận chuyển và phân phối. Việc này góp phần nâng cao niềm tin của người tiêu dùng, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc xác minh, xử lý các vấn đề phát sinh liên quan đến chất lượng sản phẩm.
Lộ trình vận hành hệ thống trên phạm vi toàn quốc
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang tập trung rà soát để chính thức đưa hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản vận hành ổn định trên toàn quốc từ ngày 1/7/2026. Tính đến nay, đã có 26/34 đơn vị cấp tỉnh triển khai thử nghiệm hệ thống với gần 20.000 sản phẩm được cập nhật dữ liệu.
Đối với ngành hàng sầu riêng – mặt hàng thí điểm đầu tiên – đã có 3 container xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc với đầy đủ dữ liệu truy xuất được xác thực. Kể từ ngày 1/7/2026, danh mục truy xuất nguồn gốc bắt buộc sẽ mở rộng sang các ngành hàng chủ lực bao gồm:
- Lúa gạo và các sản phẩm nông sản chế biến từ gạo.
- Thịt, trứng, sữa và các sản phẩm chăn nuôi khác.
- Trái cây chủ lực: dứa, chanh leo, chè.
- Các sản phẩm phục vụ cả thị trường nội địa lẫn xuất khẩu.
Việc hình thành hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung được kỳ vọng sẽ xóa bỏ tình trạng manh mún thông tin, bảo vệ thương hiệu nông sản Việt. Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống theo hướng liên thông với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, bảo đảm khả năng xác thực và an toàn thông tin trên sân chơi toàn cầu.