Tăng tiền phạt một số tội danh nhằm răn đe, phòng ngừa tội phạm
Tại dự thảo Bộ luật Hình sự, Bộ Công an đề xuất nâng gấp đôi mức phạt tiền đối với nhiều tội danh nhằm hoàn thiện chính sách hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội phạm, đảm bảo tính công bằng của pháp luật.
Bộ Công an đang lấy ý kiến nhân dân về Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), trong đó đáng chú ý là việc điều chỉnh mức phạt tiền đối với nhiều tội danh.
Theo cơ quan soạn thảo, các đề xuất được xây dựng trên cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn nhằm hoàn thiện chính sách hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội phạm, đồng thời bảo đảm tính nhân văn, công bằng và phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
Bộ Công an cho biết việc điều chỉnh mức phạt tiền xuất phát từ yêu cầu hoàn thiện chính sách hình sự theo các định hướng của Đảng về giảm hình phạt tù, mở rộng áp dụng hình phạt tiền và cải tạo không giam giữ đối với một số loại tội phạm.
Nghị quyết 49 của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 cùng các kết luận của Bộ Chính trị ban hành sau đó đều xác định định hướng đề cao hiệu quả phòng ngừa, tính hướng thiện trong xử lý người phạm tội và mở rộng áp dụng hình phạt tiền.
Về cơ sở pháp lý, việc nâng mức phạt tiền được đánh giá phù hợp với Hiến pháp cũng như xu hướng tăng mức xử lý trong pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.
Bộ Công an cho rằng các mức phạt tiền quy định trong Bộ luật Hình sự hiện hành không còn tương xứng với sự phát triển kinh tế - xã hội sau hơn 10 năm.
Cơ quan soạn thảo dẫn số liệu cho thấy mức lương cơ sở từ 1/7/2013 đến tháng 4/2016 là 1,15 triệu đồng, trong khi hiện nay là 2,53 triệu đồng, tăng hơn h2 lần. GDP bình quân đầu người cũng tăng từ khoảng 45,7 triệu đồng năm 2015 lên 125,5 triệu đồng vào năm 2025 theo giá hiện hành.
Từ các cơ sở trên, dự thảo đề xuất cơ bản nâng gấp đôi mức phạt tiền trong các cấu thành định tội và định khung hình phạt của nhiều tội danh.
Bộ Công an đánh giá, việc điều chỉnh này vừa phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và các khuyến nghị quốc tế đối với Việt Nam, vừa tăng tính răn đe, phòng ngừa tội phạm, nhất là các hành vi phạm tội vì mục đích vụ lợi.
Cũng tại dự thảo này, Bộ Công an đề xuất tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự đối với một số trường hợp phạm tội trong lĩnh vực kinh tế, với thời gian tối đa 3 năm để khắc phục hậu quả.
Cơ quan soạn thảo cho lý giải, đề xuất này nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân, phát triển kinh tế nhà nước và đổi mới công tác xây dựng, thi hành pháp luật.
Theo Bộ Công an, thực tiễn thi hành Bộ luật Hình sự cho thấy có những trường hợp vi phạm gây thiệt hại nhưng không vì động cơ vụ lợi, không có yếu tố tham nhũng, vẫn mang lại lợi ích cho địa phương hoặc đất nước và có khả năng khắc phục toàn bộ hậu quả nhưng vẫn bị xử lý hình sự.
Điều này, theo cơ quan soạn thảo, chưa bảo đảm tính công bằng, chưa tạo động lực để người vi phạm chủ động khắc phục hậu quả, đồng thời chưa phân hóa rõ giữa các hành vi có yếu tố tham nhũng với các vi phạm không có yếu tố tham nhũng.