Petrovietnam đề xuất khôi phục Quỹ rủi ro cho hoạt động thăm dò dầu khí và năng lượng mới
Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam kiến nghị cơ chế tự tích lũy nguồn vốn từ lợi nhuận sau thuế nhằm bù đắp rủi ro cho các dự án thăm dò nước sâu và đầu tư năng lượng mới.
Tại phiên họp thẩm tra sơ bộ Dự án Luật Dầu khí sửa đổi, Chủ tịch HĐTV Petrovietnam Lê Ngọc Sơn đã chính thức đề xuất khôi phục Quỹ rủi ro tìm kiếm thăm dò. Đề xuất này nhằm tạo cơ chế tài chính chủ động cho doanh nghiệp trong bối cảnh các mỏ dầu khí truyền thống suy giảm và hoạt động thăm dò ngày càng đối mặt với rủi ro cao.
Áp lực từ sự suy giảm sản lượng tại các mỏ chủ lực
Thực tiễn hoạt động thượng nguồn của Việt Nam đang đứng trước thách thức lớn khi các mỏ chủ lực như Bạch Hổ, Rồng, Đại Hùng đã qua thời kỳ khai thác đỉnh và suy giảm sản lượng tự nhiên. Các không gian tìm kiếm mới hiện tập trung chủ yếu ở vùng nước sâu, xa bờ với cấu trúc địa chất phức tạp, đòi hỏi suất đầu tư lớn và thời gian thu hồi vốn kéo dài.
Hoạt động tìm kiếm thăm dò mang bản chất rủi ro rất cao, nơi một giếng khoan có thể tiêu tốn từ vài chục đến hàng trăm triệu USD nhưng vẫn có nguy cơ không phát hiện được trữ lượng thương mại. Khi giếng khoan không thành công, toàn bộ chi phí bỏ ra sẽ trở thành chi phí rủi ro, gây áp lực trực tiếp lên báo cáo tài chính ngắn hạn của doanh nghiệp.
Giải bài toán lệch pha giữa chu kỳ đầu tư và cơ chế tài chính
Một chương trình thăm dò dầu khí thường kéo dài từ 5 đến 10 năm, trong khi chỉ tiêu tài chính và đánh giá hiệu quả doanh nghiệp lại thực hiện theo năm. Sự lệch pha này khiến ngân sách thăm dò dễ bị cắt giảm khi thị trường biến động hoặc giá dầu sụt giảm, dẫn đến nguy cơ đứt gãy chuỗi trữ lượng trong tương lai.
Quỹ rủi ro tìm kiếm thăm dò được thiết kế như một nguồn vốn nội bộ, hình thành từ lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp. Nguồn vốn này không sử dụng ngân sách nhà nước, mà đóng vai trò là cơ chế để doanh nghiệp tự tích lũy, tự chịu trách nhiệm và bù đắp rủi ro cho các hoạt động khảo sát, thăm dò trong và ngoài nước.
Đánh giá về mô hình này, TS. Phan Ngọc Trung, Trưởng Ban Tư vấn Phản biện Hội Dầu khí Việt Nam, nhấn mạnh rằng các tập đoàn dầu khí quốc tế (IOC) và công ty dầu khí quốc gia (NOC) trên thế giới đều duy trì quỹ tương tự. Việc hình thành quỹ giúp bảo đảm tính liên tục cho hoạt động thượng nguồn, đồng thời làm rõ ranh giới giữa chi phí rủi ro và vốn đầu tư tạo ra tài sản.
Bổ sung góc nhìn chuyên môn, TS. Nguyễn Hữu Lương từ Viện Dầu khí Việt Nam cho rằng Luật Dầu khí sửa đổi cần bổ sung các cơ chế ưu đãi đầu tư linh hoạt và chia sẻ rủi ro hợp lý giữa Nhà nước và nhà đầu tư, đặc biệt đối với các lô mỏ có điều kiện địa chất phức tạp.
Nguồn lực tài chính cho chuyển dịch năng lượng mới
Bên cạnh mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng từ dầu khí truyền thống, việc khôi phục Quỹ rủi ro còn đóng vai trò là bệ phóng cho các lĩnh vực năng lượng mới. Điều này hoàn toàn phù hợp với định hướng phát triển của Petrovietnam theo Kết luận 76-KL/TW của Bộ Chính trị.
Dựa trên năng lực cốt lõi về khảo sát địa chất và công trình biển, Petrovietnam đang mở rộng sang các mảng điện gió ngoài khơi, sản xuất hydrogen, thu giữ và lưu trữ carbon (CCS) cũng như chuỗi giá trị LNG. Quỹ rủi ro sẽ cung cấp nguồn lực chủ động cho giai đoạn nghiên cứu ban đầu, thử nghiệm công nghệ và đánh giá tiềm năng các dự án năng lượng tái tạo ngoài khơi.
Nhìn chung, việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho Quỹ rủi ro tìm kiếm thăm dò được xem là giải pháp mang tính chiến lược, giúp doanh nghiệp chủ động tái đầu tư, bảo đảm sự phát triển bền vững và củng cố an ninh năng lượng quốc gia trong dài hạn.