Giới trẻ dùng mạng xã hội để phòng chống tác hại thuốc lá

Rước họa vì hút thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng

Năm 2026 được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xác định với chủ đề là "Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo - Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá". Chiến dịch nhằm phơi bày cách ngành công nghiệp thuốc lá lôi kéo một thế hệ người dùng mới, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên, đồng thời né tránh các biện pháp kiểm soát thuốc lá ngày càng chặt chẽ trên toàn cầu.

Chủ đề này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm nicotine đang được thiết kế ngày càng bắt mắt, nhiều màu sắc, nhiều hương vị, dễ tạo cảm giác như một sản phẩm công nghệ, một trào lưu. Nhưng phía sau vẻ ngoài hấp dẫn ấy là nguy cơ gây nghiện, là những tổn hại đối với sức khỏe, trí nhớ, khả năng tập trung và sự phát triển lâu dài của thanh thiếu niên.

Các chuyên gia y tế cảnh báo, dù dưới bất kỳ hình thức nào, các sản phẩm thuốc lá và nicotine đều gây hại cho sức khỏe. Nicotine là chất gây nghiện mạnh, có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển não bộ, khả năng học tập, cảm xúc và sức khỏe tâm thần của thanh thiếu niên.

Theo Trung tâm Chống độc (Bệnh viện Bạch Mai), trước đây các ca ngộ độc thuốc lá điện tử chủ yếu gây tổn thương não. Tuy nhiên, thời gian gần đây, nhiều bệnh nhân xuất hiện tổn thương đa cơ quan, không chỉ rối loạn ý thức mà còn suy thận nặng, suy giảm nhận thức. Trong khi đó, hiện chưa có thuốc giải độc đặc hiệu, việc điều trị chủ yếu dựa vào triệu chứng nên gặp rất nhiều khó khăn. Trung tâm cảnh báo, thuốc lá điện tử tiềm ẩn nguy cơ lớn do thành phần pha trộn phức tạp, khó kiểm soát, đặc biệt là các chất gây nghiện và ma túy tổng hợp.

Giới trẻ dùng mạng xã hội để phòng chống tác hại thuốc lá

Bảo vệ giới trẻ khỏi tác hại của việc sử dụng thuốc lá cũng là một trong các mục tiêu ưu tiên hàng đầu trong công tác phòng chống tác hại thuốc lá tại Việt Nam. Thời gian qua, Quỹ Phòng, chống tác hại thuốc lá (Bộ Y tế) đã phối hợp với các bộ, ngành, các tổ chức chính trị - xã hội, các tỉnh, thành phố triển khai nhiều hoạt động phòng chống tác hại thuốc lá.

Bên cạnh đó là triển khai nhiều hoạt động thông qua phối hợp với Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh như: Chiến dịch truyền thông chủ đề "Thanh niên Việt Nam nói không với thuốc lá và thuốc lá điện tử", các cuộc thi sáng tác video clip trên mạng xã hội, các giải thể thao vì cuộc sống, vì môi trường không khói thuốc...

Trên mạng xã hội, giới trẻ cũng thể hiện quyết tâm tránh xa hoặc từ bỏ thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Không ít người đăng tải hình ảnh và video vứt bỏ thuốc lá điện tử vào thùng rác như cách thể hiện quyết tâm từ bỏ. Nhiều hội nhóm bỏ thuốc lá là các mô hình cộng đồng, câu lạc bộ hoặc nhóm trực tuyến nơi mọi người cùng động viên, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ nhau từ bỏ thói quen hút thuốc.

Truy cập vào "Hội những người bỏ thuốc lá" với hơn 40 nghìn thành viên trên Facebook, mỗi ngày đều có các bài viết để chia sẻ, xin lời khuyên cũng như tư vấn cách cai thuốc lá. Một thành viên chia sẻ: "Em bắt đầu hút thuốc từ năm lớp 11, lúc đó đua đòi theo các bạn. Đến một hôm, em quyết định dứt điểm bỏ thuốc và chăm chỉ tập gym. Càng tập luyện em càng thấy khỏe đẹp, sạch sẽ nên càng quyết tâm bỏ thuốc".

Các nhóm khác như: "Hội những người bỏ thuốc lá thành công", "Hội ghét khói thuốc"... đã và đang thu hút được sự quan tâm của nhiều người. Tại những hội nhóm này, những tâm sự, những câu chuyện, những kỷ niệm liên quan đến vấn đề thuốc lá dễ dàng được bày tỏ để chỉ dẫn, động viên cùng giúp nhau bỏ thuốc lá. Các hội nhóm trực tuyến kết nối học sinh, sinh viên cùng chia sẻ kỹ năng từ chối thuốc lá. Nhiều bạn trẻ sáng tạo dùng video ngắn, hình ảnh, bài viết để vạch trần chiêu trò quảng cáo thuốc lá thế hệ mới.

Thanh Hằng