Chuyên gia bác bỏ tin đồn thịt và sữa gây dậy thì sớm ở trẻ cùng cảnh báo nguy cơ thực tế
Các chuyên gia khẳng định thịt và sữa không gây dậy thì sớm, đồng thời khuyến cáo phụ huynh cẩn trọng trước đồ ăn nhanh nhiều dầu mỡ và hóa chất EDCs độc hại.
Trước những luồng thông tin chưa được kiểm chứng lan truyền trên mạng xã hội, nhiều phụ huynh đã vội vã loại bỏ thịt, trứng, sữa khỏi khẩu phần ăn của con vì lo ngại dậy thì sớm. Động thái kiêng khem cực đoan này đang trực tiếp đe dọa đến đà tăng trưởng thể chất và phát triển toàn diện của trẻ trong giai đoạn vàng.
Tại hội thảo "Hiểu đúng về dậy thì sớm dưới góc nhìn khoa học đa chiều" do Hội đồng Dinh dưỡng khoa học ứng dụng tổ chức, gần 15 chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực nhi khoa và dinh dưỡng đã đưa ra các cơ sở y khoa nhằm tháo gỡ những định kiến sai lầm phổ biến hiện nay.
Bằng chứng y khoa khẳng định thịt và sữa an toàn cho trẻ
Các chuyên gia nhấn mạnh thịt, trứng và sữa là nguồn đạm động vật cung cấp các chất thiết yếu như protein, canxi và chất béo. Đây là nền tảng quan trọng phục vụ cho quá trình tăng nhanh chiều cao, tích lũy khối xương và phát triển cơ bắp trước và trong tuổi dậy thì.
Theo TS.BS Nguyễn Nhật Nam, tin đồn sữa bò gây dậy thì sớm đã xuất hiện khoảng 5-10 năm gần đây nhưng hoàn toàn thiếu bằng chứng khoa học. Nhiều nghiên cứu quy mô lớn trên thế giới, tiêu biểu như khảo sát theo dõi trên 5.500 bé gái tại Mỹ trước tuổi dậy thì, đã kết luận tần suất uống sữa không hề liên quan đến thời điểm xuất hiện chu kỳ kinh nguyệt.
Đồng quan điểm, TTƯT.BS Trương Hữu Khanh nhận định sữa là thực phẩm chịu nhiều hiểu lầm nhất. Các sản phẩm sữa tươi thanh trùng, sữa tiệt trùng hay sữa công thức đều phải trải qua quy trình kiểm soát nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn sản xuất và hoàn toàn không ảnh hưởng tới tiến trình dậy thì tự nhiên.
TS.BS Lưu Thị Mỹ Thục chia sẻ thêm, đạm và canxi từ thịt, sữa, trứng là nguồn dinh dưỡng chuẩn hóa giúp trẻ tối ưu hóa chiều cao. Việc cắt giảm vô căn cứ các nhóm chất này sẽ khiến cơ thể trẻ rơi vào tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng nghiêm trọng trong giai đoạn phát triển then chốt.
Các tác nhân thực sự gia tăng nguy cơ dậy thì sớm
Trái ngược với nỗi lo không đúng về thịt và sữa, nhiều bậc cha mẹ lại lơ là trước các mối nguy cơ hiện hữu từ thói quen sinh hoạt và môi trường sống. Dinh dưỡng mất cân bằng và phơi nhiễm hóa chất mới là nguyên nhân cốt lõi tác động đến hệ thống nội tiết của trẻ.
TTƯT.BS.CKII Đặng Thị Kim Huyên cảnh báo các món ăn chiên rán ở nhiệt độ cao, đồ ăn nhanh, trà sữa và chất làm ngọt nhân tạo là những thứ cần phải kiểm soát chặt chẽ. Việc tiêu thụ quá mức các loại thực phẩm này khiến cơ thể dư thừa năng lượng, dẫn đến tình trạng thừa cân, béo phì – yếu tố có mối liên hệ mật thiết với việc kích hoạt dậy thì sớm.
Bên cạnh yếu tố ăn uống, việc sử dụng hộp nhựa không đảm bảo để hâm nóng thực phẩm trong lò vi sóng có thể giải phóng các chất gây rối loạn nội tiết (EDCs) như Phthalates và Bisphenol A. Hoạt chất Paraben có trong son môi hoặc mỹ phẩm dành cho lứa tuổi mới lớn cũng là nguồn EDCs tiềm ẩn nguy cơ kích thích phát triển sớm.
Cảnh báo sản phẩm trôi nổi và giải pháp y tế đúng đắn
Trước tình trạng phụ huynh tìm mua các sản phẩm được quảng bá ngăn ngừa dậy thì sớm, ThS.BS Vũ Công Thắng và BS. Nguyễn Quang Vinh khuyến cáo tuyệt đối không tự ý sử dụng thực phẩm chức năng trôi nổi trên mạng. Dù gắn mác thảo dược tự nhiên, những sản phẩm không rõ nguồn gốc này tiềm ẩn nguy cơ pha trộn tân dược hoặc chất cấm, dễ gây tổn thương nghiêm trọng đến gan và thận của trẻ.
Khi phát hiện các dấu hiệu bất thường về tăng trưởng, cha mẹ cần đưa trẻ đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám. Bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ đánh giá chính xác dựa trên biểu hiện lâm sàng, tốc độ tiến triển, tuổi thực tế và tuổi xương thay vì can thiệp theo kinh nghiệm truyền miệng.
Các thắc mắc liên quan đến chế độ ăn và sự phát triển của trẻ hiện tiếp tục được giải đáp thông qua kênh Hộp Thư Trăn Trở của Hội Đồng Dinh Dưỡng Khoa Học Ứng Dụng. Viện Nghiên cứu Dinh dưỡng TP.HCM (NRI) cùng sự đồng hành của Nutifood khẳng định sẽ tiếp tục mở rộng các chương trình tư vấn, mang lại thông tin dinh dưỡng khách quan và chuẩn xác cho cộng đồng.