Kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt 56,3 tỷ USD trong 9 tháng, xuất siêu 16,9 tỷ USD
Kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 9 tháng năm 2026 tăng 7,8% so với cùng kỳ, tạo nền tảng vững chắc để toàn ngành hoàn thành mục tiêu 74,2 tỷ USD cả năm.
Theo số liệu từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam trong 9 tháng năm 2026 ước đạt 56,3 tỷ USD, ghi nhận mức tăng trưởng 7,8% so với cùng kỳ năm trước. Cán cân thương mại toàn ngành tiếp tục duy trì trạng thái thặng dư với mức xuất siêu ước tính đạt 16,9 tỷ USD.
Kết quả tích cực này củng cố nền tảng để ngành nông nghiệp hướng tới việc hoàn thành và có khả năng vượt kế hoạch xuất khẩu 74,2 tỷ USD được đề ra cho cả năm 2026. Tuy nhiên, bức tranh tăng trưởng ghi nhận sự phân hóa rõ nét giữa các nhóm hàng chiến lược.
Sự phân hóa giữa các ngành hàng xuất khẩu
Các nhóm ngành chủ lực bao gồm gỗ và sản phẩm gỗ, thủy sản cùng rau quả tiếp tục đóng vai trò là động lực mở rộng quy mô xuất khẩu. Ngược lại, một số mặt hàng nông sản rơi vào tình trạng tăng trưởng âm về giá trị bất chấp sản lượng xuất bán gia tăng.
Trường hợp điển hình là ngành hàng cà phê khi ghi nhận lượng xuất khẩu tăng 15,4%, nhưng tổng kim ngạch lại giảm 7,3% do giá bình quân trên thị trường quốc tế sụt giảm. Tình trạng suy giảm giá trị xuất khẩu cũng diễn ra tại các mặt hàng như gạo, cao su, sắn và các sản phẩm từ sắn.
| Nhóm ngành hàng | Diễn biến 9 tháng năm 2026 | Yếu tố tác động chính |
|---|---|---|
| Gỗ & sản phẩm gỗ | Duy trì đà tăng trưởng khả quan | Nhu cầu tiêu thụ ổn định, đơn hàng phục hồi |
| Thủy sản (Tôm, cá tra) | Tăng trưởng ổn định | Kiểm soát chuỗi cung ứng, mở rộng xuất khẩu |
| Rau quả | Mở rộng quy mô | Đẩy mạnh kiểm soát mã vùng trồng và cơ sở đóng gói |
| Cà phê | Khối lượng tăng 15,4%, giá trị giảm 7,3% | Giá xuất khẩu bình quân sụt giảm |
| Gạo, cao su, sắn | Ghi nhận mức giảm về kim ngạch | Biến động thị trường và giá bán trung bình |
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cho biết, để đảm bảo mục tiêu cả năm, ngành sẽ duy trì đà tăng trưởng của ba trụ cột là gỗ, thủy sản, rau quả; đồng thời tháo gỡ điểm nghẽn cho các mặt hàng suy giảm. Với thủy sản, nhiệm vụ cốt lõi là kiểm soát an toàn chuỗi, giải quyết các tiêu chuẩn IUU và chủ động ứng phó phòng vệ thương mại. Đối với rau quả như sầu riêng, việc kiểm soát mã số vùng trồng và quy cách đóng gói là điều kiện tiên quyết để giữ thị trường.
Yêu cầu chuyển đổi từ sản lượng sang chế biến sâu
Bên cạnh mục tiêu tăng trưởng kim ngạch, các chuyên gia thị trường nhận định áp lực lớn nhất đối với nông, lâm, thủy sản là phải kiểm soát được các khâu tạo ra giá trị gia tăng cao, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào lợi thế cung ứng thô.
Tại phân khúc đồ gỗ và nội thất, ông Nguyễn Quốc Khanh, Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFOREST), chỉ ra rằng dù Việt Nam đứng thứ hai tại châu Á về xuất khẩu gỗ nhưng phần lớn doanh nghiệp vẫn gia công theo đơn đặt hàng sẵn có. Năng lực tự thiết kế và phát triển thương hiệu còn hạn chế, đòi hỏi ngành phải tái cấu trúc để tiến lên nấc thang giá trị cao hơn.
Đối với ngành rau quả, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, đánh giá việc chỉ dựa vào xuất khẩu sản phẩm tươi tạo ra rủi ro thương mại lớn. Khai thác sâu nguồn nguyên liệu để tạo ra nước ép cô đặc, puree, hàng sấy hoặc đông lạnh sẽ giúp doanh nghiệp gia tăng thời gian bảo quản và thuận tiện hơn trong logistics.
Ngoài ra, bài toán bảo quản sau thu hoạch vẫn là nút thắt nghiêm trọng của ngành nông sản. Hiện tỷ lệ tổn thất sau thu hoạch của rau quả Việt Nam dao động từ 30% đến 40%, cao hơn đáng kể so với mức 10% đến 15% của Thái Lan. Việc xây dựng hệ sinh thái khép kín từ kho lạnh, logistics đến trung tâm kiểm định tại các cửa khẩu và cảng biển là điều kiện bắt buộc để nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn tiếp theo.