Nỗ lực bảo tồn đa dạng sinh học tại VQG Núi Chúa – Phước Bình
VQG Núi Chúa – Phước Bình đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong bảo vệ rừng, gìn giữ đa dạng sinh học và các loài quý hiếm.
Tại Vườn quốc gia (VQG) Núi Chúa – Phước Bình, một trong những khu vực có giá trị đa dạng sinh học nổi bật của tỉnh Khánh Hòa, công tác bảo tồn hệ sinh thái, gìn giữ các loài động, thực vật quý hiếm đang được đẩy mạnh với nhiều giải pháp thiết thực, ứng dụng khoa học và công nghệ.
Những "mắt thần" âm thầm canh giữ báu vật thiên nhiên
Ẩn mình giữa cánh rừng nguyên sinh xanh thẳm, hai lâm phần VQG Núi Chúa và VQG Phước Bình từ lâu được biết đến là "ngôi nhà chung" của hàng nghìn loài động, thực vật. Không chỉ mang giá trị về cảnh quan, nơi đây còn lưu giữ nhiều nguồn gen quý hiếm có ý nghĩa đặc biệt đối với nghiên cứu khoa học và bảo tồn thiên nhiên.
Để bảo vệ sự đa dạng của tự nhiên, cùng với công tác tuần tra, bảo vệ rừng, Ban quản lý VQG Núi Chúa – Phước Bình đã đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong quản lý và bảo tồn đa dạng sinh học. Một trong những giải pháp nổi bật là triển khai hệ thống bẫy ảnh giám sát động vật hoang dã tại các khu vực trọng điểm trong rừng.
Để có được những hình ảnh quý giá về các loài động vật trong môi trường tự nhiên, cán bộ kỹ thuật phải khảo sát thực địa, xác định các tuyến đường mòn, khu vực nguồn nước hoặc nơi có dấu vết sinh sống của động vật. Những chiếc bẫy ảnh được lắp đặt cẩn thận trên thân cây, hoạt động liên tục ngày đêm nhờ cảm biến chuyển động.
Mỗi đợt giám sát thường kéo dài khoảng 2-3 tháng. Sau khi thu hồi thiết bị, cán bộ chuyên môn tiến hành phân tích dữ liệu, xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ nghiên cứu và bảo tồn.
Ông Não Duy Pháp, Trưởng phòng Bảo tồn tài nguyên rừng và biển - Ban quản lý VQG Núi Chúa – Phước Bình cho biết, từ những "mắt thần" giữa đại ngàn, nhiều loài động vật hoang dã đã được ghi nhận.
Theo ông Pháp, ngoài hệ thống bẫy ảnh, VQG đang ứng dụng các công nghệ hiện đại như thiết bị bay không người lái (UAV), hệ thống giám sát rừng thông minh (FMS) và công cụ SMART trong tuần tra bảo vệ rừng để nâng cao hiệu quả công tác giám sát đa dạng sinh học và phát hiện sớm các hành vi xâm hại tài nguyên rừng.
Kho báu đa dạng sinh học giữa đại ngàn
Bên cạnh công tác bảo tồn các loài động, thực vật trong tự nhiên, Ban Quản lý VQG Núi Chúa – Phước Bình còn chú trọng nghiên cứu, lưu giữ và bảo tồn nguồn gen quý hiếm thông qua hệ thống tiêu bản động, thực vật. Trong đó, các tiêu bản động vật như bò tót cùng nhiều mẫu vật thực vật cung cấp nguồn tư liệu quan trọng về đặc điểm hình thái, phạm vi phân bố và mức độ đa dạng sinh học của Vườn quốc gia.
Theo Ban Quản lý VQG Núi Chúa – Phước Bình, hệ thống tiêu bản giúp nhận diện, đối chiếu và phân loại loài, đồng thời bổ sung dữ liệu phục vụ nghiên cứu bảo tồn. Đặc biệt, khi được lưu trữ cùng hồ sơ thu mẫu đầy đủ, các tiêu bản còn là cơ sở để so sánh, đánh giá sự thay đổi về phân bố của các loài qua từng thời kỳ, qua đó hỗ trợ đơn vị xây dựng phương án bảo tồn và xác định những khu vực cần được bảo vệ nghiêm ngặt.
Theo thống kê, khu vực VQG Núi Chúa – Phước Bình ghi nhận khoảng 1.971 loài thực vật và 867 loài động vật. Trong đó, có hàng trăm loài quý hiếm, nguy cấp được ghi nhận trong Danh lục Đỏ Việt Nam, Danh lục Đỏ thế giới (IUCN) và các danh mục cần ưu tiên bảo vệ.
Đặc biệt, VQG Núi Chúa – Phước Bình còn ghi nhận nhiều loài động, thực vật có giá trị bảo tồn cao như bò tót, cheo cheo lưng bạc, voọc chà vá chân đen, gà lôi hông tía, sâm cau thạch (tên khoa học là Peliosanthes thachii)… Sự hiện diện của những loài sinh vật độc đáo này không chỉ tạo nên nét riêng biệt cho hệ sinh thái tại Núi Chúa - Phước Bình mà còn khẳng định vị thế của khu vực trong hệ thống các vùng bảo tồn thiên nhiên của Việt Nam.
Ông Não Duy Pháp cho biết: "Hệ thống bẫy ảnh kết hợp định vị GPS và khảo sát dấu vết giúp theo dõi động vật mà ít gây xáo trộn sinh cảnh. Việc quản lý ảnh theo vị trí, thời gian và loài giúp nhận diện nơi động vật xuất hiện, đặc điểm hoạt động và các khu vực cần ưu tiên bảo vệ. Kết hợp dữ liệu này với bản đồ và thông tin tuần tra giúp đơn vị dự báo và đưa ra giải pháp bảo vệ, bảo tồn hiệu quả hơn.
Bên cạnh đó, chúng tôi còn tăng cường lực lượng bảo vệ tại những khu vực có nhiều loài động vật quý hiếm, đẩy mạnh tuyên truyền để người dân cùng chung tay bảo vệ thiên nhiên và đa dạng sinh học".
Bảo vệ đa dạng sinh học là bảo vệ nền tảng của sự sống và môi trường sống của con người. Những kết quả đạt được tại VQG Núi Chúa – Phước Bình cho thấy, khi thiên nhiên được gìn giữ, các hệ sinh thái sẽ được phục hồi và phát triển bền vững.