Bỏ tiền mua 'suất ngoại giao' nhà ở xã hội, người dân có nguy cơ mất trắng
Lợi dụng tâm lý muốn sớm có nhà, một số đối tượng quảng cáo bán 'suất ngoại giao', 'suất nội bộ', nhận làm nhanh hồ sơ hoặc bảo đảm được mua nhà để thu tiền trái phép. Cơ quan công an đã phát hiện, điều tra nhiều vụ việc liên quan đến thủ đoạn này.
Theo thông tin từ Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng, cả nước hiện có 954 dự án NƠXH với quy mô 926.329 căn đã hoàn thành, đang triển khai hoặc được chấp thuận chủ trương đầu tư. Trong đó, 366 dự án đã hoàn thành với 226.019 căn; 298 dự án đang triển khai xây dựng, quy mô 369.735 căn; 290 dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư với 330.575 căn.
Việc phát triển NƠXH tiếp tục được đẩy mạnh nhằm đáp ứng nhu cầu nhà ở của người thu nhập thấp, công nhân và các đối tượng đủ điều kiện hưởng chính sách. Riêng phân khúc nhà ở cho thuê, kể từ khi Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo đẩy mạnh phát triển từ tháng 6/2026, cả nước đã khởi công thêm nhiều dự án mới, góp phần bổ sung nguồn cung.

Tuy nhiên, cùng với quá trình phát triển nguồn cung, tình trạng lợi dụng nhu cầu mua NƠXH để môi giới trái phép, thu tiền chênh lệch và lừa đảo cũng được cơ quan chức năng cảnh báo.
Trước đó, tại họp báo Bộ Công an ngày 2/7/2026, Đại tá Phạm Mạnh Hùng, Phó Cục trưởng Cục An ninh kinh tế (A04), cho biết lực lượng chức năng đã đấu tranh với các đường dây lợi dụng chính sách NƠXH để trục lợi. Theo thông tin được công bố, một nhóm đối tượng thành lập công ty, lôi kéo người dân mua 'suất ngoại giao', 'suất nội bộ', hứa hẹn có chỗ mua chắc chắn và chiếm đoạt hơn 40 tỷ đồng.
Cơ quan chức năng cũng phát hiện các đường dây có dấu hiệu móc nối với người có chức vụ, quyền hạn để làm nhanh giấy tờ xác nhận điều kiện mua NƠXH. Một số đối tượng môi giới gợi ý người dân chi từ 5-30 triệu đồng cho mỗi trường hợp để được hỗ trợ làm nhanh hồ sơ. Vụ việc đã được khởi tố, tiếp tục điều tra theo thẩm quyền.
Theo Cục An ninh kinh tế, thủ đoạn thường gặp là các đối tượng tự giới thiệu có quan hệ với lãnh đạo, chủ đầu tư hoặc người có thẩm quyền, từ đó quảng cáo có "suất ngoại giao", "suất nội bộ" tại các dự án đang triển khai. Người mua được hứa hẹn làm trọn gói hồ sơ, không cần xét duyệt hoặc bảo đảm nhận nhà nhanh, sau đó bị yêu cầu nộp tiền giữ chỗ, tiền đặt cọc và các khoản chênh lệch.
Trong cảnh báo ngày 29/9/2026, Cục An ninh kinh tế nêu tình trạng các đối tượng yêu cầu người dân nộp từ 20-100 triệu đồng để "giữ chỗ", "làm tin", sau đó tiếp tục đòi tiền chênh lệch có thể lên tới hàng trăm triệu đồng, thậm chí 1 tỷ đồng tùy dự án. Đây là những thủ đoạn, được cơ quan chức năng cảnh báo, nhằm lôi kéo người có nhu cầu nhà ở, chiếm đoạt tiền hoặc chiếm dụng vốn trái quy định.
Công an TP Hà Nội cũng từng cảnh báo tình trạng rao bán "suất ngoại giao", "suất nội bộ", "suất chắc mua" tại các dự án NƠXH. Người dân được khuyến cáo chỉ nộp hồ sơ đăng ký mua, thuê hoặc thuê mua căn hộ thông qua chủ đầu tư theo thông báo công khai; không giao dịch, đặt cọc hay chuyển tiền cho cá nhân, tổ chức tự nhận có suất mua hoặc khả năng can thiệp vào quá trình xét duyệt.
Thực tế cho thấy, sự chênh lệch giữa giá NƠXH và nhà ở thương mại, cùng nhu cầu lớn trong khi nguồn cung còn hạn chế, tạo sức ép đáng kể đối với người đang tìm nơi an cư. Khi người mua thiếu thông tin hoặc không nắm rõ quy trình đăng ký, lời quảng cáo 'có suất', 'bao hồ sơ', 'mua nhanh' dễ trở thành công cụ để các đối tượng đánh vào tâm lý nóng ruột.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa hoạt động tư vấn hợp pháp và hành vi môi giới trái phép, lừa đảo. Không phải mọi đơn vị tư vấn đều vi phạm; vấn đề nằm ở việc tự nhận có quyền phân phối suất mua, cam kết vượt qua quy trình xét duyệt, thu tiền không có căn cứ hoặc làm giả giấy tờ để người mua đủ điều kiện hưởng chính sách.
Cơ quan quản lý nhà nước cần tiếp tục công khai đầy đủ thông tin dự án, điều kiện và trình tự đăng ký mua NƠXH; tăng cường kiểm tra hoạt động môi giới, xử lý nghiêm hành vi làm giả hồ sơ, thu tiền trái quy định và lợi dụng chính sách để trục lợi. Việc minh bạch thông tin từ chủ đầu tư và cơ quan quản lý sẽ giúp người dân tiếp cận đúng kênh, hạn chế đất sống của các hoạt động 'cò' nhà ở xã hội.
Trên Cổng thông tin chính sách của Chính phủ cũng khuyến cáo người dân: cần kiểm tra pháp lý dự án, nộp hồ sơ đăng ký mua trực tiếp cho chủ đầu tư và tuyệt đối không trả tiền chênh lệch, phí đối ngoại hay mua 'suất ngoại giao' qua môi giới hoặc bên thứ ba. Người có nhu cầu nên theo dõi thông báo từ Sở Xây dựng, chính quyền địa phương và chủ đầu tư; không chuyển tiền chỉ dựa trên lời hứa hoặc giấy nhận tiền của cá nhân không có thẩm quyền.