Chứng chỉ tiền gửi, tiết kiệm cố định và tích lũy có sự khác biệt rõ về mức sinh lời, cơ chế tính lãi cố định hay thả nổi cùng điều kiện rút vốn trước hạn.
Trên thị trường tài chính hiện nay, chứng chỉ tiền gửi, tiền gửi cố định có kỳ hạn và tiền gửi tích lũy là ba phương tiện huy động vốn chủ lực của hệ thống ngân hàng. Dù cùng mục đích sinh lời cho nguồn tiền nhàn rỗi, mỗi công cụ lại có cơ chế vận hành khác biệt về mức sinh lời, phương thức trả lãi và tính thanh khoản.

Chứng chỉ tiền gửi (Certificate of Deposit - CD) là giấy tờ có giá do ngân hàng phát hành, chứng nhận nghĩa vụ trả nợ của tổ chức tín dụng đối với người sở hữu theo mệnh giá, kỳ hạn và lãi suất xác định. Sản phẩm này thường niêm yết mức lãi suất cao hơn tiết kiệm thông thường nhưng hạn chế khả năng rút vốn trước ngày đáo hạn, phù hợp cho các kế hoạch tài chính dài hạn.
Tiền gửi có kỳ hạn truyền thống là hình thức người gửi nộp một khoản tiền nhất định và chốt cố định mức lãi suất trong suốt kỳ hạn đã chọn. Điểm then chốt của công cụ này là tính ổn định cao, lợi tức được ấn định ngay từ đầu và không chịu ảnh hưởng bởi những đợt biến động lãi suất thị trường trong kỳ gửi.
Trong khi đó, tiền gửi tích lũy cho phép khách hàng chủ động gửi góp thêm vốn nhiều lần vào tài khoản tiết kiệm mà không bị giới hạn số lần và số tiền tích lũy. Lợi tức của sản phẩm này được tính toán linh hoạt dựa trên số dư thực tế vào cuối mỗi ngày.
| Tiêu chí | Chứng chỉ tiền gửi | Tiền gửi cố định | Tiền gửi tích lũy |
|---|---|---|---|
| Lãi suất kỳ hạn 3 tháng (minh họa) | 7,00%/năm | 4,75%/năm | 4,65%/năm |
| Cơ chế lãi suất | Cố định | Cố định | Thả nổi |
| Phương thức nhận lãi | Cuối kỳ | Cuối kỳ, đầu kỳ hoặc định kỳ | Cuối kỳ |
| Cầm cố để vay vốn | Có | Có | Có |
| Nộp thêm gốc | Không | Không | Trước 30 ngày đáo hạn |
| Rút một phần gốc | Tùy từng ngân hàng | Áp dụng với lãi cuối kỳ | Không |
| Tất toán trước hạn | Tùy từng ngân hàng | Có | Có |
Thực tế thị trường cho thấy lãi suất chứng chỉ tiền gửi thường được định giá cao hơn biểu lãi suất tiết kiệm thông thường ở cùng kỳ hạn. Điển hình tại MB, lãi suất chứng chỉ tiền gửi kỳ hạn 3-5 tháng từng được niêm yết ở mức 7,00%/năm, cao hơn mức 4,70%/năm của tiền gửi trực tuyến cùng kỳ hạn tại thời điểm công bố.
Về cơ chế lãi suất, cả chứng chỉ tiền gửi và tiết kiệm có kỳ hạn đều áp dụng lãi suất cố định đã thỏa thuận ban đầu, trong khi tiền gửi tích lũy áp dụng lãi suất thả nổi hoàn toàn theo từng thời kỳ.
Về phương thức thanh toán, khách hàng sở hữu chứng chỉ tiền gửi hoặc tiền gửi tích lũy chỉ được nhận lãi vào cuối kỳ hạn. Ngược lại, người gửi tiết kiệm cố định có thể linh hoạt chọn nhận lãi đầu kỳ, định kỳ hàng tháng, hàng quý hoặc cuối kỳ tùy theo nhu cầu dòng tiền.
Về điều kiện nộp và rút vốn, chứng chỉ tiền gửi và tiền gửi cố định không cho phép gửi thêm tiền gốc vào hợp đồng đã mở, trong khi sản phẩm tích lũy cho phép nộp thêm tiền trước 30 ngày tính đến ngày đáo hạn. Đối với nhu cầu rút vốn trước hạn, một số ngân hàng cho phép rút một phần gốc hoặc tất toán sớm đối với chứng chỉ tiền gửi tùy điều khoản phát hành. Với tiền gửi có kỳ hạn, khách hàng được rút một phần gốc nếu chọn phương thức nhận lãi cuối kỳ. Trường hợp khách hàng tất toán toàn bộ trước hạn, mức lãi suất áp dụng tối đa bằng lãi suất tiền gửi không kỳ hạn thấp nhất của ngân hàng tại thời điểm rút vốn.