Gửi bình luận
Thị trường chứng khoán Việt Nam ghi nhận sự trở lại của làn sóng IPO và thoái vốn giai đoạn 2025–2027, ước tính đạt 57.346 tỷ đồng nhờ nhóm chứng khoán.
Sau chuỗi thời gian trầm lắng kéo dài từ năm 2019 đến năm 2024, hoạt động phát hành lần đầu ra công chúng (IPO), cổ phần hóa và thoái vốn Nhà nước trên thị trường chứng khoán Việt Nam đang ghi nhận những tín hiệu phục hồi rõ nét từ năm 2025. Báo cáo "Market Waves" Kỳ 4 do BSC Research công bố đánh giá thị trường đang bước vào "làn sóng thứ ba" trong giai đoạn 2025–2027 với sự dẫn dắt của nhóm công ty chứng khoán và các doanh nghiệp Nhà nước (DNNN).
Quá trình cổ phần hóa và thoái vốn DNNN đã từng tạo ra những chu kỳ bùng nổ quy mô lớn trên thị trường tài chính Việt Nam kể từ năm 2006. BSC Research phân chia diễn biến này thành ba giai đoạn phát triển trọng yếu.
Làn sóng đầu tiên diễn ra từ năm 2006 đến 2009, gắn liền với việc Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Trong thời gian này, khoảng 71 doanh nghiệp đã hoàn tất giao dịch với tổng giá trị đạt 40.829 tỷ đồng, đặt nền móng cho các thương vụ quy mô lớn như Vietcombank (10.516 tỷ đồng), Đạm Phú Mỹ (6.997 tỷ đồng), Sabeco (5.485 tỷ đồng) và Bảo Việt (4.393 tỷ đồng).
Giai đoạn thứ hai (2016–2018) được ghi nhận là thời kỳ bùng nổ của nhóm cổ phiếu blue-chip. Nhờ kinh tế vĩ mô ổn định, dòng vốn từ các nhà đầu tư tổ chức nước ngoài và việc Việt Nam lọt vào danh sách theo dõi nâng hạng của FTSE, thị trường ghi nhận 120 doanh nghiệp IPO thành công với tổng giá trị 117.388 tỷ đồng. Riêng năm 2018 đạt đỉnh lịch sử, đóng góp tới 34% tổng giá trị IPO giai đoạn từ năm 2007 đến nay. Các thương vụ tiêu biểu gồm Vinhomes (30.753 tỷ đồng), Techcombank (21.005 tỷ đồng), Vincom Retail (16.798 tỷ đồng), HDBank (6.810 tỷ đồng) và VPBank (5.680 tỷ đồng).
Trái ngược với hai giai đoạn trên, giai đoạn 2019–2024 rơi vào trạng thái trầm lắng. Việc siết chặt quy định niêm yết trong Luật Chứng khoán sửa đổi, ảnh hưởng của dịch bệnh cùng biến động trên thị trường trái phiếu khiến toàn thị trường chỉ ghi nhận 37 doanh nghiệp IPO với tổng giá trị 6.567 tỷ đồng.
Theo BSC Research, làn sóng thứ ba bắt đầu định hình rõ nét từ năm 2025 nhờ khung pháp lý được tháo gỡ, tiêu biểu là việc sửa đổi Nghị định 155/2020/NĐ-CP giúp rút ngắn thời gian IPO và niêm yết, cùng triển vọng nâng hạng thị trường chứng khoán.
Trong năm 2025, nhóm ngành chứng khoán đóng vai trò hạt nhân thúc đẩy thị trường. Thống kê 8 doanh nghiệp tiêu biểu trong đợt này có tổng giá trị đạt khoảng 57.346 tỷ đồng. Các thương vụ quy mô lớn bao gồm Điện máy Xanh (13.280 tỷ đồng), Chứng khoán VPBank (12.712 tỷ đồng), VPS (12.138 tỷ đồng), TCBS (10.817 tỷ đồng), Chứng khoán LPBank (4.256 tỷ đồng) và Hạ tầng GELEX (2.882 tỷ đồng).
Bên cạnh đó, hoạt động đấu giá cổ phần ghi nhận sự tăng trưởng trở lại. Dữ liệu từ năm 2005 đến quý II/2026 ghi nhận 1.223 đợt đấu giá thành công trên hai sàn HOSE và HNX. Riêng năm 2025 có 24 đợt đấu giá thành công, tăng mạnh so với mức 5 đợt của năm 2024, chủ yếu tập trung vào các thương vụ thoái vốn Nhà nước.
BSC Research chỉ ra rằng nhu cầu vốn phục vụ kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2026–2030 tăng cao là động lực quan trọng đẩy nhanh tiến trình cổ phần hóa. Việc thoái vốn và bán cổ phần tại các DNNN không chỉ tạo nguồn thu tài chính lớn cho các dự án hạ tầng trọng điểm mà còn giúp tái cấu trúc danh mục đầu tư công.
Thống kê cho thấy số lượng doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ đã thu hẹp đáng kể từ 5.655 doanh nghiệp vào năm 2001 xuống còn 459 doanh nghiệp vào năm 2021, tương ứng mức giảm hơn 12 lần.
Ngày 05/08/2026, Quyết định 40/2026 chính thức được ban hành quy định về tiêu chí phân loại doanh nghiệp để thực hiện cơ cấu lại vốn Nhà nước. Đây được xem là hành lang pháp lý quan trọng để triển khai lộ trình cổ phần hóa và thoái vốn giai đoạn 2026–2030, hứa hẹn bổ sung nguồn cung hàng hóa chất lượng cao cho thị trường chứng khoán Việt Nam.
