Gửi bình luận
Sau những vụ tai nạn liên tiếp gần đây, các chuyên gia cảnh báo nghịch lý nguy cơ không chỉ đến từ việc trẻ chưa biết bơi. Ngay cả những em bơi tốt vẫn có thể tử vong.
Vụ đuối nước thương tâm mới đây khiến 5 học sinh ở tỉnh Phú Thọ tử vong khi tắm sông một lần nữa rung hồi chuông cảnh báo khẩn cấp về an toàn nguồn nước. TS. Lê Đức Long, Trưởng Bộ môn Thể thao dưới nước (Trường Đại học Thể dục Thể thao Bắc Ninh) cho biết, thời điểm đầu hè luôn tiềm ẩn nguy cơ đuối nước rất cao do tâm lý tò mò, thích khám phá sông suối, ao hồ tự nhiên của học sinh sau một năm học căng thẳng.
Tại các khu vực này, địa hình đáy biến động rất phức tạp do dòng chảy hoặc hoạt động khai thác cát, tạo ra những chiếc bẫy vô hình. Mặt nước nhìn phẳng lặng tưởng như nông, nhưng thực tế ngay sát bờ có thể là hố sâu hoặc nền đất bùn lún. Các yếu tố này khiến ngay cả người biết bơi cũng có thể gặp nguy hiểm do hoảng loạn, chuột rút, hoặc sốc nhiệt khi cơ thể thay đổi đột ngột giữa cái nóng trên bờ và nước lạnh sâu.
Một thực tế đáng báo động là nhiều phụ huynh cho rằng con mình đã hoàn thành khóa học bơi, có chứng chỉ là đã an toàn. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, biết bơi và an toàn dưới nước là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau.
TS. Lê Đức Long phân tích, biết bơi thông thường chỉ là khả năng thực hiện các động tác kỹ thuật để di chuyển trong môi trường nước ổn định, lặng sóng như bể bơi nhân tạo. Trong khi đó, an toàn dưới nước đòi hỏi một tổ hợp kỹ năng thực chiến hơn: từ nhận diện nguy cơ, kiểm soát hơi thở, đứng nước, thả nổi sinh tồn cho đến kỹ năng thoát hiểm khi gặp dòng chảy xiết.
Đồng quan điểm, thầy Nguyễn Văn Cảnh, chuyên gia có hơn 20 năm kinh nghiệm huấn luyện bơi an toàn và cứu đuối học đường tại Hà Nội chia sẻ:
"Môi trường bể bơi và sông hồ tự nhiên có khoảng cách rất lớn về tâm lý. Khi bơi ở bể, trẻ có cảm giác an toàn vì có thành bể, có phao và cứu hộ giám sát. Nhưng khi rơi xuống sông hồ, sự hoang dã của thiên nhiên, nước đục không thấy đáy dễ khiến trẻ rơi vào trạng thái hoảng loạn cực độ. Lúc này, mọi kỹ thuật bơi lội thông thường đều biến mất, trẻ sẽ vùng vẫy vô điều kiện và chìm rất nhanh".
Thầy Cảnh nhấn mạnh, các khóa học hè cần ưu tiên dạy kỹ năng sinh tồn trước khi dạy bơi sải, bơi ếch. Trẻ phải thành thục kỹ năng xoay lật người từ tư thế úp sang ngửa, kỹ năng nổi ngửa sinh tồn hoặc đứng nước để thả lỏng cơ thể, giữ mũi và miệng luôn ở trên mặt nước nhằm duy trì sự sống trong lúc chờ cứu hộ.
Phân tích lý do vì sao các vụ tai nạn đuối nước ở trẻ em thường dẫn đến tử vong theo nhóm với số lượng nạn nhân lớn, cả hai chuyên gia đều chỉ ra nguyên nhân cốt lõi: Trẻ cứu bạn theo bản năng nhưng thiếu kỹ năng cứu đuối an toàn.
"Khi thấy bạn gặp nạn, với tâm lý hoảng sợ và tình cảm bạn bè, các em thường lập tức lao xuống nước hoặc nắm tay nhau kéo lại thành một sợi dây. Do chưa được hướng dẫn bài bản, việc tiếp xúc trực tiếp khiến người bị nạn đang hoảng loạn sẽ bám chặt lấy người cứu như một chiếc cọc, khóa chặt tay chân và kéo cả nhóm chìm xuống. Đây chính là nguyên nhân dẫn đến các vụ tai nạn tập thể đặc biệt nghiêm trọng".
TS. Lê Đức Long nêu rõ quan điểm: Tuyệt đối không dạy học sinh phổ thông kỹ năng cứu hộ trực tiếp (lao xuống nước tiếp cận nạn nhân), mà chỉ dạy kỹ năng cứu hộ gián tiếp từ trên bờ để đảm bảo an toàn cho chính mình.
Bổ sung giải pháp thực tế, thầy Nguyễn Văn Cảnh hướng dẫn cụ thể quy trình 3 bước "Cứu đuối khô" dành cho học sinh:
• Bước 1 - Kêu cứu: Tuyệt đối không nhảy xuống nước. Việc đầu tiên là phải la hét thật to để gọi sự trợ giúp của người lớn ở gần đó.
• Bước 2 - Tìm kiếm vật nổi: Quét nhanh ánh nhìn xung quanh để tìm các vật có khả năng nổi như phao, can nhựa trống, thùng xốp, lốp xe cũ... hoặc các vật dài như sào tre, gậy gỗ, dây thừng, đoạn cây khô.
• Bước 3 - Triển khai gián tiếp: Ném vật nổi đến vị trí nạn nhân hoặc đưa sào, gậy ra cho nạn nhân bám vào. Người cứu cần giữ trọng tâm cơ thể thật thấp (có thể nằm hẳn xuống bờ đất) để tránh bị kéo lôi xuống nước, rồi từ từ kéo bạn vào bờ.
Để ngăn chặn hiệu quả hiểm họa này trong mùa hè, TS. Lê Đức Long kiến nghị các nhà trường cần đẩy mạnh tập huấn trực quan vào khoảng thời gian 1 - 2 tuần ngay trước khi học sinh nghỉ hè. Việc nhắc nhở, cảnh báo đúng thời điểm nhạy cảm sẽ tạo ra bộ lọc ý thức rất tốt cho học sinh trước khi rời ghế nhà trường về sinh hoạt tại địa phương.
Bên cạnh vai trò của nhà trường, sự sát sao của gia đình vẫn là chốt chặn quan trọng nhất. Phụ huynh cần chủ động quản lý thời gian trống của con em trong dịp hè, nghiêm cấm việc tự ý tụ tập tắm sông, ao, hồ khi không có người lớn đi kèm. Chừng nào việc dạy kỹ năng sinh tồn dưới nước chưa được phổ cập toàn diện, chừng đó sự giám sát nghiêm ngặt của cha mẹ vẫn là tấm lá chắn sinh mạng tối hậu cho trẻ em.