Gửi bình luận
Kim ngạch xuất khẩu gỗ 6 tháng đầu năm 2026 đạt 8,5 tỷ USD, tăng trưởng dưới 3%. Chuyên gia cảnh báo mô hình gia công dựa trên nhân công giá rẻ đã chạm giới hạn, đòi hỏi tái cấu trúc để duy trì năng lực cạnh tranh.
Trong nửa đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam ước đạt 8,5 tỷ USD, tăng trưởng dưới 3% so với cùng kỳ năm trước. Mức tăng này thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng tăng trưởng hai con số, phản ánh những thách thức mới khi các lợi thế so sánh truyền thống về chi phí lao động và đầu vào đang dần cạn kiệt.
Tại Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại quý II/2026 tổ chức ngày 7/7, ông Ngô Sỹ Hoài, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFOREST), nhận định chất lượng tăng trưởng của ngành đang có dấu hiệu suy giảm. Đáng chú ý, nhóm sản phẩm chế biến sâu có giá trị gia tăng cao như đồ gỗ nội và ngoại thất đã giảm khoảng 4%.
Động lực tăng trưởng hiện nay chủ yếu đến từ các mặt hàng có giá trị gia tăng thấp như dăm gỗ, viên nén gỗ và ván công nghiệp. Tại thị trường Hoa Kỳ — đối tác xuất khẩu lớn nhất của ngành gỗ Việt Nam — kim ngạch đã sụt giảm khoảng 7-8% trong 6 tháng qua. Triển vọng nửa cuối năm dự báo tiếp tục gặp khó khăn khi các chính sách thuế mới của phía Hoa Kỳ chính thức được áp dụng.
Theo phân tích của chuyên gia, mô hình tăng trưởng dựa trên lao động chi phí thấp và gia công đã duy trì trong hơn hai thập kỷ qua đang dần chạm tới giới hạn. Một trong những biểu hiện rõ rệt nhất là tình trạng thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng. Tại khu vực Đông Nam Bộ, nhiều doanh nghiệp chế biến gỗ không thể tiếp nhận thêm đơn hàng mới do không tuyển được lao động.
Sự cạnh tranh từ các ngành nghề có mức thu nhập cao hơn, cùng xu hướng lao động dịch chuyển ra nước ngoài, đang tạo ra áp lực lớn trong việc giữ chân nhân sự. Ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam, cũng xác nhận tình trạng tương tự. Ngành dệt may đang đối mặt với khó khăn kép: vừa thiếu hụt lao động, vừa phải đáp ứng các yêu cầu khắt khe về chuyển đổi xanh và chuyển đổi số từ thị trường quốc tế.
Trước thực trạng trên, Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam kiến nghị Bộ Công Thương tham mưu Chính phủ xây dựng chiến lược tái cấu trúc các ngành chế biến xuất khẩu chủ lực. Mục tiêu là chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình gia công sang phát triển các khâu có giá trị gia tăng cao hơn như thiết kế sản phẩm, xây dựng thương hiệu và làm chủ hệ thống phân phối.
Về thị trường, dù Việt Nam đã ký kết 17 hiệp định thương mại tự do (FTA), nhưng phần lớn doanh nghiệp vẫn dừng lại ở mức độ gia công cho các đối tác nước ngoài, khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp. Việc đa dạng hóa sang các thị trường tiềm năng như Trung Đông, Ấn Độ hay Nam Mỹ là cần thiết để giảm bớt sự phụ thuộc vào thị trường Hoa Kỳ (hiện vẫn chiếm khoảng 49% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành).
Ông Ngô Sỹ Hoài nhấn mạnh, nếu không sớm thay đổi dựa trên năng suất và đổi mới sáng tạo, các doanh nghiệp sẽ tiếp tục phải gồng mình ứng phó với mỗi khi thị trường biến động hoặc chính sách thuế thay đổi, dẫn đến rủi ro ngày càng lớn cho nền sản xuất trong nước.
