Quy định đất đai mới: Chủ tịch UBND cấp xã được nâng mức phạt tiền lên tới 250 triệu đồng

Từ ngày 31/8/2026, Nghị định 281/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành, sửa đổi và bổ sung một số điều của Nghị định 123/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Văn bản này đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường hợp nhất tại Văn bản 73/2026/VBHN-NĐ-BNNMT, mang lại nhiều điều chỉnh căn bản về thẩm quyền xử phạt và biện pháp chế tài.

Thẩm quyền xử phạt của cấp xã tăng gấp 50 lần

Thay đổi đáng chú ý nhất trong khung pháp lý mới là mức phạt tiền của chính quyền cơ sở. Theo quy định mới, Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền phạt cảnh cáo, phạt tiền lên đến 250 triệu đồng đối với cá nhân vi phạm trong lĩnh vực đất đai, đình chỉ hoạt động dịch vụ tư vấn có thời hạn 3 tháng và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo luật định.

So với quy định trước đây khi mức trần xử phạt chỉ ở mức 5 triệu đồng, hạn mức xử phạt mới của Chủ tịch UBND cấp xã đã tăng 50 lần. Đồng thời, Nghị định 281/2026/NĐ-CP bãi bỏ quy định về thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp huyện để tương thích với cơ cấu quản lý mới tại địa phương.

Tăng trần xử phạt của cơ quan thanh tra, kiểm tra chuyên ngành

Bên cạnh cấp xã, thẩm quyền xử phạt của lực lượng kiểm tra chuyên ngành thuộc ngành Nông nghiệp và Môi trường cũng được điều chỉnh theo hướng tăng lên rõ rệt:

• Mức phạt tối đa 400 triệu đồng: Áp dụng đối với Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, Trưởng đoàn kiểm tra chuyên ngành do Cục trưởng Cục Quản lý đất đai thành lập, và Trưởng đoàn kiểm tra do thủ trưởng tổ chức thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường thành lập (trước đây mức trần là 50 triệu đồng).
• Mức phạt tối đa 500 triệu đồng: Áp dụng đối với Cục trưởng Cục Quản lý đất đai, Trưởng đoàn kiểm tra chuyên ngành do Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường thành lập và một số chức danh kiểm tra chuyên trách thuộc Bộ.

Miễn phạt không đăng ký biến động với đất thực hiện dự án

Tại khoản 2 Điều 16 Nghị định 123/2024/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 281/2026/NĐ-CP), hành vi không thực hiện đăng ký biến động đất đai trong các trường hợp bắt buộc vẫn chịu mức phạt từ 2-3 triệu đồng. Tuy nhiên, quy định mới đã bổ sung điểm loại trừ quan trọng: tổ chức, cá nhân nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án đầu tư thông qua cơ chế thỏa thuận theo Điều 127 Luật Đất đai sẽ không bị xử phạt về hành vi chưa đăng ký biến động đất đai.

Về quy định chuyển tiếp, đối với các trường hợp đã lập biên bản vi phạm trước ngày 31/8/2026 nhưng chưa ban hành quyết định thì không tiến hành xử phạt. Trường hợp đã có quyết định xử phạt ban hành trong giai đoạn từ ngày 31/1/2026 đến trước ngày 31/8/2026 nhưng người vi phạm chưa chấp hành thì không tiếp tục thực hiện quyết định đó.

Quy định mức phạt đối với vợ chồng và đơn vị đặc khu

Nghị định 281/2026/NĐ-CP bổ sung Điều 3a nhằm xác định rõ nguyên tắc xử phạt: trường hợp vợ và chồng cùng đứng tên quyền sử dụng đất thì việc xử phạt vi phạm hành chính được áp dụng như đối với một cá nhân duy nhất.

Đối với các đơn vị hành chính đặc khu, mức xử phạt căn cứ theo phân loại đô thị: nếu đặc khu thực hiện nhiệm vụ tương ứng chính quyền địa phương ở phường thì áp dụng mức phạt của phường; nếu thực hiện quyền hạn tương ứng cấp xã thì áp dụng mức phạt như cấp xã.

Bổ sung 4 biện pháp khắc phục hậu quả mới

Khung pháp lý mới cũng bổ sung 4 biện pháp khắc phục hậu quả nhằm siết chặt kỷ cương quản lý đất đai:

1. Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi xảy ra vi phạm.
2. Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của mốc địa giới đơn vị hành chính.
3. Buộc thực hiện lại thủ tục hành chính về đất đai theo đúng quy chuẩn.
4. Buộc nộp lại các loại giấy tờ đất đã bị tẩy xóa, sửa chữa, làm sai lệch nội dung hoặc giấy tờ giả mạo đã đưa vào sử dụng.

Bên cạnh đó, việc xác định số lợi bất hợp pháp cũng được khấu trừ khoản tiền người vi phạm đã nộp vào ngân sách nhà nước trước đó, tạo cơ chế minh bạch và công bằng hơn trong xử lý vi phạm hành chính về đất đai.

Lâm Ai